در شرایطی که پیامدهای جنگ اخیر همچنان بر فضای اقتصادی و معیشتی کشور اثر گذاشته است، حوزه دارو و درمان با وضعیتی دوگانه مواجه شده است؛ از یکسو تأمین داروهای حیاتی با اتکا به پیشبینیهای انجام شده در سطح بیمارستانی در وضعیت نسبتاً پایدار قرار دارد و از سوی دیگر، افزایش هزینهها و فشار مالی بر بیماران به یکی از چالشهای جدی نظام سلامت تبدیل شده است.
به نقل از ایلنا، بر اساس ارزیابیهای موجود، ذخایر دارویی بیمارستانی در بخشهای اورژانسی و عمومی بدون اختلال قابل توجهی مدیریت شده و خدمات درمانی در جریان بحران نیز متوقف نشده است. همچنین در مقاطع حساس جنگ، اهدای خون با رشد چشمگیر همراه بوده و به چندین برابر شرایط عادی رسیده است.
با این حال، مهمترین مسئله پس از جنگ، نه کمبود گسترده دارو، بلکه افزایش قیمت داروهای وارداتی، نوسانات مستمر نرخها و عقبماندگی بیمهها در جبران هزینهها عنوان میشود؛ موضوعی که در برخی موارد سهم پرداختی بیماران را بهطور محسوس افزایش داده و فشار اقتصادی قابل توجهی بر خانوادهها وارد کرده است.
کمبودهای مقطعی در برخی داروهای حیاتی و داروهای بیماران خاص نیز گزارش شده که در صورت تداوم میتواند شکاف میان نیاز درمانی و توان اقتصادی بیماران را عمیقتر کند.
روند افزایش قیمت دارو متوقفناپذیر است
یکی از بیماران تالاسمی در شیراز در گفت و گو با ایلنا با اشاره به وضعیت فعلی بازار دارو و درمان گفت: روند افزایش قیمت داروهای وارداتی و همچنین برخی محصولات و تولیدات دارویی داخلی متوقفناپذیر به نظر میرسد و دولت نیز کنترل مؤثری بر این روند ندارد و اراده مشخصی برای رفع مشکلات دارویی مشاهده نمیشود.
وی افزود: در ماههای اخیر، یکی از مشکلات جدی بیماران، نامشخص بودن روند قیمتگذاری و ناتوانی بیمهها در پوشش هزینه داروهاست؛ بهگونهای که هر بار مراجعه به داروخانه با تعرفهای جدید و متفاوت مواجه میشویم و همین موضوع باعث ایجاد ناهماهنگی در محاسبه و پرداخت هزینهها شده است.
این بیمار ادامه داد: علاوه بر این، با وجود خسارتهای وارد شده به برخی صنایع شیمیایی و پتروشیمی در جریان جنگ، شرکتهای تولیدکننده تجهیزات پزشکی داخلی از جمله تولیدکنندگان اسکالپ و سرنگ نیز با مشکل مواجه شدهاند که این مسئله بهطور مستقیم به حوزه درمان بیماران سرایت کرده است.
او با بیان اینکه در حال حاضر بیماران نیازمند به اقلام مصرفی مانند اسکالپ و سرنگ نیز با کمبود مواجه هستند، تصریح کرد: به این بیماران اعلام میشود به دلیل کمبود مواد اولیه، باید برای تأمین این اقلام منتظر بمانند و مشخص نیست این اقلام چه زمانی مجدداً در دسترس قرار خواهد گرفت.
این بیمار یادآور شد: در جریان چه جنگ ۱۲ روزه و چه جنگ اخیر بیش از آنکه نگرانی از کمبود دارو وجود داشته باشد، دغدغه اصلی کمبود خون بود که خوشبختانه این مشکل رخ نداد.
این بیمار تالاسمی تاکید کرد: در حوزه دارو، متأسفانه با روندی که دولت در پیش گرفته و آغاز حذف ارز ترجیحی دارو، علاوه بر تحمیل هزینههای سنگین به بیماران، با مشکل جدیتری نیز مواجه شدهایم و آن بروز تدریجی کمبود دارو است. در حال حاضر داروهای اساسی بیماران تالاسمی، بهویژه داروی آهنزدای وارداتی، توزیع مطلوبی ندارند و هزینهها و فرانشیز دارو نیز به این مشکل اضافه شده است. همچنین در صورت توزیع، دسترسی به برخی داروها با محدودیت همراه است.
وی تصریح کرد: بهعنوان نمونه، مدتی است داروی تزریقی «دسفرال» که بیماران تالاسمی استفاده میکردند، توزیع نشده و بیماران ناچار به استفاده از نمونه داخلی هستند که اثرگذاری متفاوتی دارد.
این بیمار افزود: همچنین داروی آهنزدای خوراکی به دلیل وارداتی بودن با سهمیه کمتر توزیع میشود و قیمت آن نیز با تغییرات مکرر و قابل توجهی مواجه است که فشار زیادی به بیماران وارد کرده است.
گرانی دارو نفس بیماران را گرفت / کارگران و بازنشستگان در تنگنای درمان / سهم پرداختی برخی داروها تا ۱۳ برابر افزایش یافت
تأمین دارو نسبت به پیش از جنگ تغییر محسوسی نداشته است
در همین رابطه، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز معتقد است نسبت به پیش از جنگ تغییر محسوسی در تأمین دارو ایجاد نشده، چرا که پیشبینیهای لازم از سوی سازمان غذا و دارو در سطح کشور و استانها انجام شده بود.
محمدجواد خشنود در گفت و گو با ایلنا افزود: برای بیمارستانها نیز داروهای حیاتی مانند داروهای اتاق عمل، سرم و داروهای بیهوشی به مقدار کافی تأمین شد، بهطوری که حتی حدود ۱۰ روز پیش در بیمارستان نمازی اعلام شد که دارو موجود است و نیازی به دریافت جدید وجود ندارد و همین موضوع نشاندهنده کفایت ذخایر است، چرا که یکی از نگرانیهای اصلی، کمبود دارو و خون بود.
وی ادامه داد: در حوزه خون، با آغاز جنگ و افزایش تجمعات، اهدای خون بهطور چشمگیری افزایش یافت، بهگونهای که تعداد مراجعهکنندگان از حدود ۳۰ تا ۵۰ نفر و حداکثر ۱۰۰ نفر در روز به بیش از ۶۰۰ نفر رسید و حتی در روزهای بعد نیز بیشتر شد، هرچند به دلیل محدودیت زمان نگهداری خون، امکان ذخیرهسازی طولانیمدت وجود ندارد.
وی با بیان اینکه در حوزه دارو نیز مدیریت مناسبی انجام شد، گفت: هم نیازهای اورژانسی و هم عملهای معمول و حتی الکتیو پوشش داده شد و از نظر دارو و خون مشکلی وجود نداشت و پزشکان توانستند خدمات درمانی را ارائه دهند، هرچند توصیه شد برخی اعمال غیرضروری مانند جراحیهای زیبایی با احتیاط بیشتری انجام شود تا مصرف دارو کنترل شود.
خشنود با اشاره به کمبود برخی اقلام افزود: برخی کمبودها از قبل وجود داشته و همچنان ادامه دارد، از جمله در حوزه انسولین که نوع ایرانی آن در دسترس است اما به دلیل تمایل بیماران به نوع خارجی و محدودیت واردات به دلیل شرایط حملونقل و پروازها، نوع خارجی با محدودیت مواجه شده است.
مشکل خاصی در حوزه داروهای شیمیدرمانی وجود ندارد
وی ادامه داد: در حوزه داروهای شیمیدرمانی مشکل خاصی وجود ندارد، زیرا بخش عمدهای از این داروها تولید داخل است و بخشی نیز از طریق کشورهایی مانند ترکیه و هند تأمین میشود و بهصورت کنترلشده در دسترس قرار دارد.
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره مواد حاجب مورد استفاده در آنژیوگرافی و سیتیآنژیوگرافی نیز گفت: این اقلام بهصورت هدفمند وارد و با حواله توزیع میشود، بهطوری که برای بیش از ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر حواله صادر شده و در مجموع حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ نفر موفق به دریافت شدهاند و به دلیل وقفه وارداتی در ایام عید، بخشی از مراجعات با تأخیر انجام شد.
وی افزود: حتی برخی بیماران سرپایی و مسافران از شهرهای دیگر برای دریافت خدمات به شیراز مراجعه کردهاند و پس از تأمین، حواله دریافت کردهاند.
خشنود با تأکید بر چالش اصلی حوزه دارو گفت: مشکل افزایش شدید قیمت داروهای خارجی عدم پوشش مناسب بیمههاست؛ بهگونهای که در برخی موارد قیمت یک دارو از حدود ۶۰ تا ۶۵ میلیون تومان به بیش از ۱۳۰ میلیون تومان رسیده است.
افزایش سهم پرداختی بیماران تا حدود ۱۲ تا ۱۳ برابر
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز توضیح داد: در حالی که انتظار میرود با افزایش قیمت، سهم پرداختی بیمار همچنان حدود ۱۰ درصد باشد، اما بیمهها همچنان قیمتهای قبلی را ملاک قرار میدهند، بنابراین دارویی که پیشتر بیمار برای آن ۶ میلیون تومان پرداخت میکرد، اکنون به حدود ۷۶ میلیون تومان رسیده است؛ در نتیجه، بیماران افزایش هزینه را نه دو برابر بلکه در عمل نزدیک به ۱۲ تا ۱۳ برابر احساس میکنند که این برداشت نیز قابل درک است.
خشنود همچنین به تأخیر بیمهها در پرداخت مطالبات داروخانهها اشاره کرد و گفت: این موضوع نیز به مشکلات موجود افزوده و در نهایت بیماران از اختلاف میان بیمهها و دولت آسیب میبینند.
وی یادآور شد: در مواردی دارویی با قیمت هر واحد ۶۳ میلیون تومان تجویز میشود که بیمار باید آن را برای دورهای بین ۴۲ تا ۶۰ روز مصرف کند و برای مثال برای یک کودک ۷ ساله، تأمین چنین هزینهای عملاً خارج از توان خانواده است.
گرانی دارو نفس بیماران را گرفت / کارگران و بازنشستگان در تنگنای درمان / سهم پرداختی برخی داروها تا ۱۳ برابر افزایش یافت
هزینههای درمان در توان کارگران و بازنشستگان نیست
بازرس کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی شیراز با اشاره به پیامدهای گسترده مشکلات اقتصادی بر جامعه اظهار کرد: مشکلات عدیده اقتصادی عملاً تمام شئون زندگی و نیازهای فردی، خانوادگی و اجتماعی افراد را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهد و در جامعهای که اقتصاد دچار مشکل باشد، نرخ هزینههای دارو و درمان، ناهنجاریهای اجتماعی از جمله طلاق، بزهکاری، اعتیاد، فساد و رانت رو به افزایش میگذارد و هزینههای خورد و خوراک و خدمات درمانی به تنگنا و اضطراب جدی برای خانوادهها تبدیل میشود.
زهرا درویشی در گفت و گو با ایلنا افزود: در شرایط کنونی، بسیاری از زنان و مردان نهتنها در کنار یکدیگر قادر به تأمین هزینههای زندگی نیستند، بلکه حتی با اشتغال دو شیفت نیز توان تأمین نیازهای اولیه معیشتی را ندارند و این وضعیت موجب کاهش کیفیت زندگی شده است.
رئیس اتحادیه بانوان خانه کارگر فارس، ادامه داد: بهویژه در شرایط بحرانی و جنگی، برخی داروها کمیاب یا با قیمتهای بسیار بالا عرضه میشوند و هزینههای ویزیت، درمان و عملهای جراحی افزایش قابل توجهی داشته است، بهگونهای که پرداخت این هزینهها در توان کارگران و بازنشستگان نیست و در مواردی بیماران خاص به دلیل نبود دارو یا ناتوانی در تأمین هزینهها جان خود را از دست میدهند.
وی تصریح کرد: زمانی که قشر مولد جامعه و ستون کار و تولید کشور در تأمین معیشت، بهویژه هزینههای درمان و دارو و حداقلهای زندگی درمانده باشند، آرامش اجتماعی، پایداری و سلامت عمومی نیز دچار آسیب میشود، زیرا امنیت اقتصادی و اجتماعی پیشنیاز ثبات اجتماعی است.
درویشی با تأکید بر نقش کارگران و بازنشستگان در شرایط بحران اظهار کرد: صبوری این قشر در شرایط سخت به معنای پذیرش وضعیت موجود نیست، بلکه ناشی از تحمل و فروتنی آنان است که خود سرمایهای مهم برای جامعه محسوب میشود و نباید نادیده گرفته شود.
وی افزود: ضروری است پیش از آنکه این مطالبات به بحران اجتماعی تبدیل شود، با اقدام بهموقع در جهت تحقق عدالت، دسترسی عادلانه به خدمات سلامت و اصلاح وضعیت تنظیم بازار در حوزه اقلام مصرفی اقدام شود و نظارت بر خدمات سلامت نیز گسترش یابد تا بخشی از دغدغههای این قشر برطرف شود.
بازرس کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی شیراز گفت: داروهای بیماران صعبالعلاج با کمبود و افزایش شدید قیمت مواجه هستند و داروهایی مانند انسولین نیز به سختی در دسترس قرار میگیرد و بسیاری از بیماران دیابتی توان خرید این داروها را ندارند که این مسئله نگرانیهای جدی روحی و جسمی برای آنان ایجاد کرده و در مواردی خطر تشدید بیماری و حتی مرگ را به همراه دارد.
