مدیران روابط عمومی و امور بینالملل سازمانهای مناطق آزاد چابهار و ماکو در گفتوگوهای جداگانه با ایرنا، بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای مکمل این دو منطقه برای شکلگیری شبکهای ملی در حوزه تجارت، ترانزیت، لجستیک، تولید و سرمایهگذاری تأکید کردند.
به نقل از ایرنا، قرار گرفتن منطقه آزاد چابهار در جنوبشرق ایران و برخورداری آن از دسترسی به آبهای آزاد، در کنار موقعیت منطقه آزاد ماکو در شمالغرب کشور و همجواری با ترکیه ، آذربایجان و ارمنستان، ظرفیت ویژهای برای پیوند بازارهای شرق و جنوب آسیا با بازارهای غربی فراهم کرده است.
اظهارات اخیر حسین فروزان، دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، مبنی بر اینکه «پس از چابهار، منطقه آزاد ماکو یکی از مهمترین و راهبردیترین مناطق آزاد کشور است»، بار دیگر ضرورت بازخوانی جایگاه این دو منطقه در اقتصاد ملی و تجارت فرامرزی را مورد توجه قرار داده است.
باور: چابهار میتواند دروازه دریایی و شرقی این شبکه باشد
یوسف باور، مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد چابهار، در گفتوگو با خبرنگار تیترصنعت اظهار کرد: چابهار بهدلیل برخورداری از موقعیت اقیانوسی، دسترسی مستقیم به آبهای آزاد و مجاورت با پاکستان، میتواند یکی از اصلیترین دروازههای ارتباطی ایران با بازارهای جنوب و شرق آسیا باشد.
وی افزود: ظرفیتهای بندری، حملونقلی، لجستیکی و سرمایهگذاری چابهار، در کنار مرز ریمدان، امکان توسعه روابط اقتصادی با پاکستان و اتصال به شبکههای تجاری گستردهتر منطقه را فراهم کرده است.
باور با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه جزیرهای به مناطق آزاد گفت: مناطق آزاد نباید صرفاً محدودههایی مستقل از یکدیگر تلقی شوند، بلکه هر منطقه باید متناسب با مزیتهای جغرافیایی و اقتصادی خود، بهعنوان یکی از گرههای شبکه تجارت و ترانزیت کشور نقشآفرینی کند.
وی ادامه داد: در یک نگاه شبکهای، چابهار میتواند دروازه دریایی و شرقی یک زنجیره اقتصادی باشد؛ زنجیرهای که از پاکستان و مرزهای گبد و ریمدان آغاز شود، از ظرفیتهای بندری و لجستیکی چابهار بهره بگیرد و از طریق شبکه حملونقل ایران به شمالغرب کشور و مرز ترکیه متصل شود.
مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد چابهار تصریح کرد: این موضوع به معنای اعلام یک کریدور جدید و عملیاتیشده نیست، بلکه پیشنهادی برای مطالعه امکان پیوند دادن ظرفیتهای موجود در شرق و غرب ایران است.
باور خاطرنشان کرد: اقتصادی بودن چنین مسیری باید بر اساس نوع و حجم کالا، هزینه حمل، زمان ترانزیت، ظرفیت زیرساختها و الزامات گمرکی و مرزی بررسی شود. بنابراین، پیش از هرگونه تصمیمگیری، انجام مطالعات دقیق اقتصادی و حملونقلی ضروری است.
وی درباره نقش مرز ریمدان نیز گفت: ریمدان میتواند فراتر از یک گذرگاه مرزی، به یکی از حلقههای اصلی توسعه تجارت ایران و پاکستان تبدیل شود؛ بهویژه اگر ظرفیتهای این مرز در کنار امکانات منطقه آزاد چابهار و توانمندیهای اقتصادی و بندری طرف پاکستانی مورد استفاده قرار گیرد.
باور افزود: توسعه تجارت مرزی، راهاندازی واحدهای تولیدی و فرآوری مشترک، بستهبندی، انبارداری، توزیع و ارائه خدمات لجستیکی از جمله زمینههایی است که میتواند در همکاری میان ایران و پاکستان مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به کریدور اقتصادی چین–پاکستان موسوم به CPEC اظهار کرد: ظرفیتهای مرتبط با این کریدور و بندر گوادر، یکی از چارچوبهای مهم توسعه ارتباطات اقتصادی منطقه است و میتوان امکان بهرهگیری از این ظرفیتها را در ارتباط با چابهار و مرز ریمدان بررسی کرد.
مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد چابهار تأکید کرد: طرح موضوع پیوند ظرفیتهای چابهار با مسیرهای منطقهای به معنای ادغام صوری کریدورها نیست؛ بلکه هدف، بررسی امکان ایجاد ارتباط اقتصادی میان مسیرها، بازارها و زیرساختهای موجود است.
باور گفت: منطقه آزاد چابهار و منطقه منفصله ریمدان میتوانند در کنار ظرفیتهای اقتصادی و بندری پاکستان، زمینه توسعه تجارت مرزی، سرمایهگذاری مشترک، پروژههای تولیدی و خدمات لجستیکی را فراهم کنند.
وی اضافه کرد: بررسی ایده ایجاد منطقه آزاد مشترک با پاکستان نیز میتواند یکی از موضوعات همکاری آینده باشد؛ مشروط بر آنکه چارچوبهای حقوقی و اجرایی مشخصی در زمینه گمرک، استانداردها، مشوقهای سرمایهگذاری، تردد کالا و وسایل حملونقل و مقررات فعالیتهای اقتصادی تدوین شود.
امامزاده: ماکو دروازه زمینی ایران به ترکیه و بازارهای غربی است
سید ذبیحالله امامزاده، مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد ماکو نیز در گفتوگو با خبرنگار ایرنا گفت: منطقه آزاد ماکو بهدلیل قرار گرفتن در مجاورت مرز بازرگان و همسایگی با ترکیه، آذربایجان و ارمنستان، از موقعیتی راهبردی برای توسعه ارتباطات زمینی ایران با بازارهای غربی و حوزه قفقاز برخوردار است.
وی افزود: مرز بازرگان یکی از مهمترین دروازههای زمینی کشور محسوب میشود و میتواند در کنار ظرفیتهای حملونقلی، انبارداری، لجستیکی و سرمایهگذاری منطقه آزاد ماکو، نقش مهمی در تکمیل زنجیره تجارت شرق به غرب ایفا کند.
امامزاده اظهار کرد: اگر چابهار بهعنوان دروازه دریایی و شرقی این شبکه در نظر گرفته شود، ماکو میتواند دروازه زمینی و غربی آن باشد؛ بهگونهای که کالا پس از ورود به شبکه حملونقل ایران و طی مراحل تجاری، لجستیکی یا ارزشافزوده، از مسیر ماکو و بازرگان به ترکیه و بازارهای غربی دسترسی پیدا کند.
وی با اشاره به ظرفیت همکاری اقتصادی ایران و ترکیه افزود: منطقه آزاد ماکو و مرز بازرگان میتوانند در حوزههایی مانند تولید مشترک، تکمیل زنجیره تأمین، انبارداری، توزیع، ارائه خدمات لجستیکی و صادرات به بازارهای غربی نقش پررنگتری داشته باشند.
مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد ماکو تأکید کرد: تحقق این ظرفیت نیازمند توسعه زیرساختها و ایجاد هماهنگی در حوزه گمرک، استانداردها، مشوقهای سرمایهگذاری، تردد کالا و وسایل حملونقل و مقررات فعالیتهای اقتصادی است.
امامزاده ادامه داد: در این چارچوب، مرزهای ریمدان و بازرگان را میتوان بهعنوان دو حلقه یک زنجیره اقتصادی مورد مطالعه قرار داد؛ زنجیرهای که در آن کالا از مسیر پاکستان وارد شبکه حملونقل ایران شود و پس از انجام فرآیندهای لجستیکی، تجاری یا ارزشافزوده، از مسیر ماکو و بازرگان به ترکیه و بازارهای غربی برسد.
وی افزود: همین الگو در مسیر معکوس نیز قابل بررسی است و کالاهای ورودی از غرب میتوانند با عبور از ماکو و استفاده از ظرفیتهای تولیدی و لجستیکی کشور، به چابهار، پاکستان و بازارهای جنوب و شرق آسیا دسترسی پیدا کنند.
امامزاده با بیان اینکه هدف نباید تنها عبور کالا از خاک ایران باشد، گفت: اگر بخشی از فرآیند تولید، فرآوری، بستهبندی، انبارداری و توزیع در طول مسیر و در مناطق آزاد انجام شود، ارزش اقتصادی بیشتری در داخل کشور ایجاد خواهد شد.
وی درباره ظرفیت مسیر اسلامآباد–تهران–استانبول موسوم به ITI اظهار کرد: این مسیر سابقهای در اتصال زمینی و ریلی پاکستان، ایران و ترکیه دارد، اما فعالسازی منظم و رقابتپذیر آن نیازمند هماهنگیهای زیرساختی، تجاری و اجرایی میان سه کشور است.
مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد ماکو اضافه کرد: عضویت ایران، پاکستان و ترکیه در سازمان همکاری اقتصادی اکو نیز میتواند بستری برای بررسی و توسعه همکاریهای سهجانبه در حوزه تجارت، حملونقل، لجستیک و سرمایهگذاری باشد.
امامزاده تصریح کرد: موقعیت ایران این امکان را فراهم میکند که ظرفیتهای موجود در شرق و غرب کشور در قالب یک شبکه اقتصادی به یکدیگر نزدیک شوند؛ با این حال، تحقق این هدف نیازمند مطالعه اقتصادی دقیق و بررسی هزینه و زمان حمل، نوع کالا، زیرساختهای جادهای و ریلی، ظرفیت بنادر و مرزها و مزیت رقابتی مسیر است.
وی همچنین بررسی ایجاد منطقه آزاد مشترک با ترکیه را یکی از زمینههای قابل مطالعه دانست و گفت: منطقه آزاد ماکو و مرز بازرگان میتوانند بستری برای تولید مشترک، تکمیل زنجیره تأمین، انبارداری، توزیع، خدمات لجستیکی و صادرات به بازارهای غربی باشند.
پیشنهاد اجرای حمل آزمایشی در مسیر ریمدان–چابهار–ماکو–بازرگان
مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد ماکو پیشنهاد کرد برای سنجش عملی این ایده، یک پروژه حمل آزمایشی در مسیر «ریمدان–چابهار–ماکو–بازرگان» در دستور کار قرار گیرد.
امامزاده گفت: در این طرح میتوان یک یا چند گروه کالایی مشخص را انتخاب و با مشارکت صاحبان کالا، شرکتهای حملونقل و دستگاههای مرتبط، هزینه و زمان حمل، موانع گمرکی و مرزی و ظرفیتهای لجستیکی مسیر را بررسی کرد.
وی افزود: نتایج این حمل آزمایشی میتواند مبنایی برای تصمیمگیری درباره توسعه مسیر، رفع موانع، سرمایهگذاری در زیرساختهای مورد نیاز و طراحی پروژههای مشترک با بخش خصوصی و کشورهای همسایه قرار گیرد.
مدیر روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد ماکو در پایان تأکید کرد: چابهار و ماکو نباید دو نقطه منفصل در نقشه اقتصادی ایران دیده شوند؛ بلکه این دو منطقه میتوانند دو دروازه مکمل کشور در شرق و غرب باشند.
وی گفت: چابهار ظرفیتهای دریایی و شرقی خود را وارد این شبکه میکند و ماکو ظرفیتهای مرزی و غربی را؛ ریمدان ارتباط با پاکستان را تقویت میکند و بازرگان مسیر دسترسی به ترکیه و بازارهای غربی را توسعه میدهد.
امامزاده افزود: هدف از این نگاه، ترسیم یک مسیر جدید روی نقشه نیست، بلکه ایجاد پیوندی عملیاتی میان ظرفیتهای موجود و تبدیل مسیرهای عبوری به شبکهای برای تجارت، ترانزیت، سرمایهگذاری، تولید و ایجاد ارزش افزوده است.
بر این اساس، سخن دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی درباره جایگاه راهبردی ماکو در کنار چابهار، میتواند سرآغاز گفتوگویی تازه برای عبور از «مناطق آزاد منفرد» به سمت «یک شبکه اقتصادی ملی و فرامرزی» باشد؛ شبکهای که چابهار و ماکو دو دروازه آن و ریمدان و بازرگان دو حلقه مرزی آن هستند.
