بیست‌وهشتمین سمپوزیوم فولاد در حالی از پنجم تا هفتم آبان‌ماه در اصفهان برگزار می‌شود که صنعت فولاد کشور یکی از چهره‌های اثرگذار خود را از دست داده است.مردی که سال‌ها در شکل‌گیری این رویداد علمی،ارزیابی دستاوردهای پژوهشی و پیوند میان تجربه صنعت و دانشگاه نقش مؤثر داشت.
سمپوزیوم فولاد،رویدادی فراتر از یک گردهمایی تخصصی و فرصتی برای گفت‌وگوی صنعت و دانشگاه،تبادل تجربه میان متخصصان و بررسی مسیرهای پیش‌روی یکی از صنایع راهبردی کشور محسوب می شود. این رویداد که هر سال به همت انجمن آهن و فولاد و با مشارکت فعالان صنعت و جامعه دانشگاهی برگزار می‌شود، بستری برای معرفی آخرین دستاوردهای علمی و صنعتی و بررسی چالش‌های تولید فولاد در ایران و جهان فراهم می‌کند.
بیست‌وهشتمین دوره این سمپوزیوم با محوریت «هم‌افزایی اکوسیستم علمی ـ صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» برگزار می‌شود.موضوعی که اهمیت آن، با توجه به ضرورت ارتقاء بهره‌وری،کاهش آثار زیست محیطی تولید و حرکت به سوی فناوری‌های نوین،بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، امسال سمپوزیوم فولاد معنایی فراتر از مباحث فنی و تخصصی دارد. جای خالی زنده‌یاد مهندس سیروس مؤتمن پیشگام تولید فولاد به روش کوره بلند در ایران و از چهره‌های اثرگذار ذوب آهن اصفهان و انجمن آهن و فولاد، در این رویداد احساس خواهد شد.شخصیتی فرهیخته که سال‌ها بخشی از هویت حرفه‌ای این گردهمایی علمی بود.
مردی در متن گفت‌وگوی صنعت و دانشگاه
بخش مهمی از تجربه حرفه ای مهندس سیروس موتمن در ذوب آهن اصفهان شکل گرفت.مجموعه ای که فعالیت در آن،فرصت مواجهه نزدیک با پیچیدگی های تولید فولاد به روش کوره بلند و ضرورت پیوند دانش فنی با تجربه عملیاتی را برای او فراهم کرد.مهندس موتمن در کنار فعالیت های صنعتی و تدریس در دانشکده فنی دانشگاه تهران،عضو هیئت مؤسس و هیات مدیره انجمن آهن و فولاد بود و همچنین طی دوره ای نیز مسئولیت نائب رییسی انجمن را بر عهده داشت. حضور مستمر او در سمپوزیوم فولاد، تنها به شرکت در نشست‌ها و سخنرانی‌های تخصصی محدود نمی‌شد او از جمله سخنرانان کلیدی پانل‌های تخصصی بود و در فرایند ارزیابی و داوری مقالات نیز نقشی مؤثر ایفا می‌کرد.
اهمیت چنین حضوری را باید در ماهیت صنعت فولاد جست‌وجو کرد.صنعتی که پیشرفت آن، علاوه بر سرمایه‌گذاری و توسعه تجهیزات، به انباشت دانش فنی، انتقال تجربه‌های عملیاتی و ارتباط مؤثر میان مراکز علمی و واحدهای تولیدی وابسته است.
در چنین بستری، حضور متخصصانی که هم با واقعیت‌های تولید آشنا هستند و هم زبان گفت‌وگو با جامعه علمی را می‌دانند، فاصله میان دو بخش پژوهش و صنعت را کاهش می دهد. مهندس مؤتمن از جمله چهره‌هایی بود که تجربه حرفه‌ای خود را در مسیر این ارتباط به کار می‌گرفت و از ظرفیت سمپوزیوم برای طرح مسائل و انتقال تجربه بهره می‌برد.
نمایشگاه فولاد،جایی برای دیدار تجربه و نوآوری
نمایشگاه،یکی دیگر از بخش‌های مهم سمپوزیوم فولاد است.فضایی که شرکت‌های فولادی، مجموعه‌های فعال در حوزه تحقیق و توسعه و نمایندگان جامعه دانشگاهی را گِرد هم می‌آورد تا دستاوردها، نیازها و ظرفیت‌های همکاری خود را به نمایش بگذارند.
در این میان، مهندس مؤتمن هر سال از چهره‌های مورد توجه رسانه‌ها برای گفت‌وگو درباره وضعیت صنعت فولاد، چالش‌های تولید و فرصت‌های پیش‌روی این صنعت بود. نگاه کارشناسی و تجربه انباشته او، امکان طرح موضوعاتی را فراهم می‌کرد که از محدوده مسائل روزمره تولید فراتر می‌رفت و به آینده صنعت، ضرورت اصلاح رویکردها و اهمیت بهره‌گیری از دانش تخصصی می‌پرداخت.برای خبرنگاران حوزه صنعت نیز گفت‌وگو با چنین چهره‌هایی فرصتی ارزشمند بود. فرصتی برای عبور از آمارهای رسمی و شنیدن روایت کسی که مسائل صنعت را از منظر تجربه و شناخت عمیق‌تر بررسی می‌کرد. از این منظر،غیبت مهندس مؤتمن در نمایشگاه امسال صرفاً نبود یک مصاحبه شونده شناخته شده نیست بلکه فقدان یکی از صداهای با تجربه‌ای است که می‌توانست مسائل صنعت فولاد را برای مخاطبان و نسل جوان متخصص، روشن‌تر کند.
فولاد سبز و ضرورت سرمایه‌گذاری بر سرمایه انسانی
انتخاب موضوع «هم‌افزایی اکوسیستم علمی ـ صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» برای سمپوزیوم امسال، فرصتی است تا بار دیگر به یکی از مؤلفه‌های اساسی توسعه صنعتی توجه کنیم: "سرمایه انسانی".
حرکت به سوی تولید فولاد سبز، صرفاً با تغییر تجهیزات یا به‌کارگیری فناوری‌های جدید محقق نمی‌شود. این مسیر به پژوهش کاربردی، تربیت نیروی متخصص، همکاری مستمر صنعت و دانشگاه و انتقال تجربه میان نسل‌های مختلف کارشناسان نیاز دارد.
در چنین شرایطی، توجه به جوانان و فراهم کردن فرصت فعالیت، یادگیری و مسئولیت‌پذیری برای آنان، ضرورتی راهبردی است. مهندس مؤتمن نیز همواره بر جایگاه نسل جوان به عنوان آینده سازان کشور تأکید داشت و معتقد بود جوانان برای ایفای نقش مؤثر در صنعتی زیرساختی همچون فولاد، باید از فرصت و فضای لازم برای رشد و فعالیت برخوردار باشند.
این باور، بخشی از میراث حرفه‌ای اوست؛ میراثی که ارزش آن در روزهایی که صنعت فولاد با ضرورت تحول فناوری، افزایش بهره‌وری و حرکت به سوی تولید پایدار مواجه است، بیش از پیش آشکار می‌شود.
میراثی فراتر از یک صندلی خالی
سمپوزیوم فولاد امسال برگزار می‌شود، مقالات ارائه خواهند شد، متخصصان درباره فناوری‌های جدید سخن خواهند گفت و شرکت‌ها آخرین دستاوردهای خود را معرفی خواهند کرد اما در میان این رفت‌وآمدهای علمی و صنعتی، جای مردی خالی است که سال‌ها در متن این رویداد حضور داشت و بخشی از دانش و تجربه خود را در اختیار جامعه فولاد قرار داد.
درگذشت مهندس سیروس مؤتمن،پایان اثرگذاری اندیشه‌ها و تجربه‌هایش نیست آنچه می‌تواند یاد او را در صنعت فولاد زنده نگاه دارد، صرفاً بزرگداشت نامش نیست بلکه تداوم همان رویکردی است که بر پیوند دانش و تجربه، تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه و فراهم کردن فرصت برای نسل جوان تأکید داشت.
شاید یکی از معنادارترین راه‌های پاسداشت این پیشکسوت، آن باشد که سمپوزیوم فولاد از یک رویداد سالانه به بستری پایدارتر برای انتقال تجربه تبدیل شود، بستری که در آن دانش متخصصان پیشکسوت مستندسازی شود، جوانان امکان گفت‌وگو و یادگیری بیابند و ارتباط میان پژوهش‌های دانشگاهی و نیازهای واقعی کارخانه‌ها عمق بیشتری پیدا کند.
صنعت فولاد برای ساختن آینده‌ای سبزتر و رقابت‌پذیرتر، به فناوری، سرمایه و زیرساخت نیاز دارد اما هیچ یک از این عوامل،بدون نیروی انسانی توانمند و انتقال مستمر دانش، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
بیست‌وهشتمین سمپوزیوم فولاد،در غیاب مهندس سیروس مؤتمن،می‌تواند یادآور این حقیقت باشد: فولاد را کوره‌ها و تجهیزات می‌سازند اما آینده صنعت را انسان‌هایی شکل می‌دهند که دانش خود را به نسل بعد می‌سپارند.
نویسنده : سمیه ایزدی
