مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر با تأکید بر ضرورت ایجاد هم‌افزایی و انسجام میان سازمان‌های مردم‌نهاد و ستادهای ملی و استانی گفت: هدف اصلی طرح تحول و ارتقای مشارکت‌های مردمی، عبور از فعالیت‌های پراکنده و حرکت به سمت یک نظام یکپارچه، برنامه‌محور و اثربخش در حوزه مبارزه با مواد مخدر است.
به نقل از روابط عمومی ستاد مبارزه با مواد مخدر، نشست تخصصی «هم‌اندیشی راهبردهای تحول در مشارکت‌های اجتماعی و سازمان‌های مردم‌نهاد» به صورت برخط و با حضور دبیران شوراهای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان‌ها، کارشناسان و رؤسای ستادهای ملی و استانی سازمان‌های مردم‌نهاد برگزار شد.
علیرضا برازی؛ مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به برگزاری این نشست در راستای اجرای طرح تحول و ارتقای مشارکت‌های مردمی گفت: طی ماه‌های گذشته، دیدگاه‌ها، گزارش‌ها و پیشنهادهای استان‌ها درباره نحوه ارتباط و تعامل میان ستاد مرکزی، ستادهای ملی و استانی و سازمان‌های مردم‌نهاد دریافت و بررسی شده و پس از جمع‌بندی کارشناسی، در جلسات ستاد مرکزی مشارکت‌های مردمی مطرح و برای آن تصمیم‌گیری شده است.
برازی هدف از برگزاری این نشست را ایجاد زبان مشترک، هم‌گرایی در مفاهیم و بازخوانی دستورالعمل ارتقای مشارکت‌های مردمی عنوان کرد و گفت: این نشست در چهار محور شامل «مهندسی تحول و آسیب‌شناسی تا رهبری هوشمند»، «تحلیل مقایسه‌ای عملکرد کمیته‌ها در سطوح ملی و استانی»، «بازخوانی و هم‌مفهوم‌سازی دستورالعمل توسعه مشارکت‌های مردمی» و «جمع‌بندی پیشنهادها و انتظارات» دنبال می‌شود.
ضرورت عبور از فعالیت‌های پراکنده
مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر با تشریح فلسفه تدوین طرح تحول مشارکت‌های مردمی گفت: در مطالعات علمی و آسیب‌شناسی انجام‌شده با بهره‌گیری از دیدگاه کارشناسان این حوزه، چالش‌های متعددی شناسایی شد و تلاش کردیم به جای ارائه راهکارهای مقطعی، یک نظام حکمرانی و راهبری منسجم برای توسعه مشارکت‌های مردمی ایجاد کنیم.
وی ادامه داد: پراکندگی فعالیت‌ها، نبود هماهنگی میان سازمان‌های مردم‌نهاد، موازی‌کاری، ضعف در نظام داده و گزارش‌دهی، محدودیت منابع مالی و استفاده ناکافی از ظرفیت‌ها و دانش موجود، از مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده در این حوزه است.
برازی افزود: هدف این است که به جای مواجهه با مجموعه‌ای از گروه‌های پراکنده، از ظرفیت کمیته‌های تخصصی به عنوان بازوهای تخصصی در سراسر کشور استفاده کنیم تا هر یک بخشی از زنجیره مبارزه با مواد مخدر را بر عهده گرفته و در یک مسیر مشترک حرکت کنند.
وی، ایجاد نظام یکپارچه اطلاعات و خدمات، استانداردسازی و یکپارچه‌سازی فرآیندها، توانمندسازی سازمان‌های مردم‌نهاد، تسهیل دسترسی به منابع، ارتقای شفافیت، ارزیابی اثربخشی و فرهنگ‌سازی و ترویج مشارکت‌های اجتماعی را از مهم‌ترین اقدامات محوری این طرح برشمرد.
۲۱ استان در مسیر اجرای کامل ساختار مشارکت‌های مردمی
برازی با ارائه گزارشی از روند اجرای طرح تحول مشارکت‌های مردمی گفت: در ۶ ماه گذشته، این طرح از مرحله طراحی و ابلاغ عبور کرده و ساختارهای ملی و استانی آن شکل گرفته است.
وی افزود: در حال حاضر ۲۱ استان، کمیته‌های تخصصی خود را به صورت کامل فعال کرده‌اند، احکام صادر شده، جلسات برگزار شده و برنامه‌های عملیاتی خود را به ستاد مرکزی ارسال کرده‌اند. در هشت استان نیز بخشی از کمیته‌ها فعال شده و دو استان در مرحله راه‌اندازی ساختارهای مربوط قرار دارند.
مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه هنوز فاصله قابل توجهی تا نقطه مطلوب وجود دارد، اظهار کرد: اگرچه مسیر طی‌شده تنها بخشی از راه است، اما همین میزان پیشرفت نیز نشان‌دهنده ظرفیت بالای استان‌ها و انگیزه جدی همکاران برای اجرای این طرح است.
حرکت از جلسه‌محوری به خروجی‌محوری
برازی یکی از مهم‌ترین اولویت‌های ستاد در مرحله جدید را عبور از «جلسه‌محوری» و حرکت به سمت «خروجی‌محوری» دانست و گفت: هدف ما این است که از برگزاری صرف جلسات و ارائه گزارش‌های کمی عبور کنیم و به سمت اجرای پروژه‌های مشخص، قابل سنجش، قابل پایش و دارای اثربخشی ملموس حرکت کنیم.
وی تأکید کرد: از این پس برنامه‌ها باید از کف میدان و با شناسایی نیازهای واقعی استان‌ها و ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد شکل بگیرد، سپس در کمیته‌های تخصصی بررسی و پس از تصویب و پیش‌بینی منابع، برای اجرا ابلاغ شود.
بودجه باید در خدمت برنامه و اثربخشی باشد
مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به ضرورت نظام‌مند شدن منابع مالی حوزه اعتیاد گفت: رویکرد جدید این است که بودجه بدون برنامه و بدون گزارش عملکرد تخصیص پیدا نکند و هر میزان اعتباری که اختصاص می‌یابد، باید در خدمت اجرای برنامه‌های مشخص و دستیابی به نتایج قابل سنجش باشد.
وی افزود: پیگیری موضوع سهم ۳۰ درصدی بودجه برای واگذاری پروژه‌ها به سازمان‌های مردم‌نهاد در دستور کار قرار دارد و جلسات متعددی با حوزه‌های مرتبط برای رفع موانع اجرایی آن برگزار شده است.
برازی همچنین از تلاش برای ایجاد سازوکار مناسب به منظور رصد جریان‌های مالی حوزه اعتیاد خبر داد و گفت: باید مشخص باشد منابع از کجا تأمین و در کجا هزینه می‌شود و اجرای هر برنامه چه خروجی و اثری در میدان داشته است.
تأکید بر بومی‌سازی برنامه‌ها
وی با تأکید بر اینکه نسخه واحدی برای تمام استان‌ها نمی‌توان ارائه کرد، اظهار کرد: برنامه‌ها باید متناسب با زیست‌بوم، ظرفیت‌ها و مسائل هر استان طراحی شوند و سازمان‌های مردم‌نهاد نیز در شناسایی نیازها و اجرای برنامه‌ها نقش محوری داشته باشند.
برازی نمونه اجرای برنامه آموزش مربی در حوزه فرزندپروری در استان گلستان را یکی از نمونه‌های موفق استفاده شبکه‌ای از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد دانست و گفت: در این طرح، ۳۱ سازمان مردم‌نهاد آموزش‌های تخصصی دریافت کردند تا بتوانند این آموزش‌ها را در سطح گسترده‌تری منتقل کنند. این الگو نشان می‌دهد که با فعال‌سازی شبکه سمن‌ها می‌توان دامنه اجرای برنامه‌های پیشگیرانه را به شکل قابل توجهی افزایش داد.
توسعه مشارکت‌ها؛ بدون تصدی‌گری
مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد: ستاد مبارزه با مواد مخدر و ساختارهای ملی و استانی مشارکت‌های مردمی قرار نیست جای سازمان‌های مردم‌نهاد را بگیرند یا وارد تصدی‌گری شوند؛ بلکه باید به عنوان «قطب‌نما» و «نخ تسبیح» عمل کنند و ظرفیت‌های پراکنده را در یک مسیر مشترک قرار دهند.
وی افزود: هدف این است که ظرفیت‌های مردمی در راستای اهداف برنامه هفتم توسعه، از جمله کاهش شیوع اعتیاد و افزایش بهبود‌یافتگان، به شکل هدفمند و اثربخش به کار گرفته شود.
همایش ملی خیرین در مشهد برگزار می‌شود
مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر همچنین از برگزاری همایش ملی خیرین یاریگران زندگی در اواخر آبان‌ماه خبر داد و گفت: مقدمات برگزاری این همایش فراهم شده و این رویداد به مدت دو روز در مشهد مقدس برگزار خواهد شد.
وی افزود: علاوه بر رؤسای مجامع و مدیران عامل، سازمان‌های مردم‌نهاد فعال نیز در این همایش حضور خواهند داشت و موضوع خیرین به صورت تخصصی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
برازی در پایان با تأکید بر ضرورت ایجاد ادبیات و درک مشترک میان همه ارکان مشارکت‌های مردمی گفت: خروجی اصلی این نشست باید عبور از مرحله ابهام، رسیدن به یک زبان مشترک و ایجاد یک میثاق مشترک برای اجرای دستورالعمل باشد.
وی خاطرنشان کرد: انتظار ما از دبیران شوراهای هماهنگی استان‌ها، کارشناسان و رؤسای ستادهای ملی و استانی این است که برای تکمیل زنجیره برنامه‌محوری، کاهش اقدامات جزیره‌ای و ارتقای سطح عملکرد سازمان‌های مردم‌نهاد کمک کنند.
مدیرکل توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد: «دستورالعمل باید ملاک اقدام و ارزیابی همه ما باشد و نتیجه نهایی آن، اجرای برنامه‌های هدفمند، افزایش اثربخشی مشارکت‌های اجتماعی و کاهش ملموس آسیب‌های ناشی از اعتیاد در کف میدان باشد.»
