دکتر خانیکی روزنامه‌نگار و استاد علوم ارتباطات با تأکید بر ضرورت ثبت تجربه‌های انسانی در روزهای جنگ گفت: روایت‌گری فراتر از ثبت اطلاعات و آمار است و به حفظ کرامت انسان‌ها، انتقال تجربه‌های زیسته و شکل‌گیری حافظه جمعی جامعه کمک می‌کند؛ از این رو، تلاش کارگران و فعالان تولید که در شرایط دشوار جنگ برای تداوم زندگی مردم فعالیت کردند، باید ثبت و برای نسل‌های آینده روایت شود.
دکتر هادی خانیکی در مراسم رونمایی از مجموعه مستند ۶۰ قسمتی «تولید در آتش» با اشاره به اهمیت روایت‌گری در شرایط بحرانی اظهار کرد: هنگامی که جامعه با بحران‌های گسترده و تغییرات پرشتاب مواجه می‌شود، حجم اطلاعات و اخبار افزایش می‌یابد و روایت‌های انسانی ممکن است در میان انبوه داده‌ها به حاشیه رانده شوند؛ در حالی که میان اطلاعات آماری و حقیقت زیسته انسان‌ها تفاوت وجود دارد.
وی با بیان اینکه روایت‌گری امکان شنیده شدن تجربه‌های انسانی را فراهم می‌کند، افزود: اطلاعات ممکن است رنج انسان‌ها را به اعداد، آمار و نمودارهای فنی تقلیل دهد، اما برای درک واقعی رنج باید آن را در بستر زندگی و تجربه‌های صاحبان آن شناخت. روایت، حرمت گذاشتن به رنج انسان و تلاشی برای جلوگیری از نادیده گرفته شدن تجربه‌های انسانی است.
روایت‌گری راهی برای حفظ حافظه جمعی جامعه
این استاد علوم ارتباطات با اشاره به اهمیت ثبت تجربه‌های اجتماعی گفت: جامعه از شبکه‌ای درهم‌تنیده از روایت‌ها شکل گرفته است و برای شناخت آن باید امکان شنیده شدن صداهای مختلف، از تجربه‌های موفقیت و تلاش تا ترس، رنج و فقدان، فراهم باشد.
دکتر خانیکی ادامه داد: رویدادها تا زمانی که روایت نشوند، خام باقی می‌مانند و تجربه‌های انسانی آنها به‌درستی به آینده منتقل نمی‌شود. از سوی دیگر، انباشت اخبار مربوط به حوادث و فجایع می‌تواند به نوعی کرختی حسی در سطح فردی و اجتماعی منجر شود و توان انسان‌ها برای بیان تجربه‌های خود را کاهش دهد.
وی با تأکید بر اینکه روایت‌گری می‌تواند به بیان تجربه‌های ناگفته کمک کند، اظهار کرد: در چنین شرایطی، ثبت روایت‌ها تلاشی اخلاقی برای جلوگیری از فراموش شدن رنج انسان‌ها و فراهم کردن امکان شناخت تجربه‌های مشترک جامعه است.
تداوم تولید و زندگی در شرایط دشوار جنگ
دکتر خانیکی با اشاره به تجربه روزهای جنگ و تلاش کارکنان در بخش‌های مختلف جامعه گفت: در کنار مقاومت مردم و فعالیت نیروهای مسئول، تلاش‌های گسترده‌ای در کارخانه‌ها، نانوایی‌ها، مغازه‌ها، روستاها و شهرها برای ادامه زندگی جریان داشت که بخشی از این تلاش‌ها کمتر دیده شد.
وی با اشاره به نقش مجموعه‌های تولیدی و خدماتی در این شرایط افزود: استمرار فعالیت‌های روزمره در روزهای بحران، از تأمین نان و دارو تا فراهم کردن امکان رفت‌وآمد، تنها به معنای ادامه فعالیت اقتصادی نبود، بلکه با نیازهای اساسی مردم و تداوم زندگی در جامعه ارتباط داشت.
این استاد علوم ارتباطات با قدردانی از مدیران و کارکنان شستا و مجموعه ارتباطات این سازمان برای ثبت تجربه‌های دوران جنگ گفت: شرکت‌های بزرگ علاوه بر تولید کالا و ارائه خدمات، می‌توانند در تولید محتوا، روایت‌گری و ثبت تاریخ شفاهی نیز نقش داشته باشند. مجموعه مستند «تولید در آتش» نمونه‌ای از تلاش برای ثبت این تجربه‌ها و نشان دادن نقش نیروی انسانی در استمرار فعالیت‌های تولیدی است.
روایت ایستادگی باید واقعیت‌های انسانی را بازتاب دهد
دکتر خانیکی با تأکید بر ضرورت پرهیز از شعارزدگی در روایت تجربه‌های جنگ اظهار کرد: روایت اصیل نباید حقیقت را فدای شعار کند. ایستادگی واقعی انسان‌ها با ترس، خستگی، اندوه و فقدان همراه است و بسیاری از جلوه‌های فداکاری نیز در کارهای کوچک و بی‌نام‌ونشانی دیده می‌شود که افراد هر روز برای ادامه زندگی انجام می‌دهند.
وی افزود: پشت هر خبر مربوط به جنگ، زندگی یک انسان، خانواده، سابقه کاری، آرزوها و همکارانی قرار دارند که ممکن است با فقدان عزیزان خود مواجه شده باشند. مسئولیت روایت‌گری این است که این چهره‌ها و روابط انسانی را حفظ کند و اجازه ندهد تجربه‌های آنان در گذر زمان نادیده گرفته شود.
این روزنامه‌نگار با اشاره به نمونه‌هایی از ادبیات و تجربه‌های تاریخی جنگ در ایران و جهان گفت: آثار ادبی و روایت‌های انسانی می‌توانند ابعاد زندگی مردم در شرایط جنگی را ماندگار کنند.
وی با بیان اینکه بازگویی تجربه‌ها به‌تنهایی همه زخم‌های ناشی از جنگ را درمان نمی‌کند، تصریح کرد: شنیده شدن تجربه‌های انسانی در فضایی امن و همدلانه می‌تواند به کاهش احساس تنهایی و فراهم شدن زمینه حمایت از آسیب‌دیدگان کمک کند. این موضوع بخشی از مسئولیت رسانه‌ها و ادبیات در قبال جامعه است.
ثبت تاریخ شفاهی، مسئولیتی برای آینده
این استاد علوم ارتباطات با تأکید بر اهمیت دسترسی نسل‌های آینده به روایت‌های روزهای جنگ گفت: ثبت تاریخ شفاهی با رعایت اخلاق روایت‌گری، حفظ کرامت راویان و فراهم کردن دسترسی عمومی به آرشیوها، مسئولیتی ملی و اخلاقی است.
دکتر خانیکی افزود: نسل‌های آینده حق دارند بدانند که در روزهای جنگ، نیازهای اساسی مردم چگونه تأمین شد و کارگران، کارکنان و فعالان بخش‌های مختلف چگونه برای تداوم زندگی تلاش کردند. باید فرصت بیان تجربه‌ها برای کسانی فراهم شود که در شرایط بحرانی، زندگی و فعالیت روزمره را ادامه دادند.
وی با اشاره به پیوند میان تولید و فرهنگ اظهار کرد: در روزهای جنگ، چراغ زندگی در کارگاه‌ها، تأسیسات، کارخانه‌ها و عرصه حمل‌ونقل روشن ماند و اکنون مسئولیت جامعه این است که داستان انسان‌هایی را که در روشن نگه داشتن این چراغ نقش داشتند، بشنود و به دیگران منتقل کند.
تقدیر از خانواده شهدای شستا در مراسم رونمایی
در مراسم رونمایی از مجموعه مستند ۶۰ قسمتی «تولید در آتش»، از خانواده چهار شهید شستا که در جریان جنگ و در محیط‌های کارخانه‌ای به شهادت رسیدند و همچنین چهار جانباز این جنگ، با حضور فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، محمدرضا سعیدی مدیرعامل شستا، دکتر هادی خانیکی روزنامه‌نگار و استاد علوم ارتباطات، و جواد طوسی منتقد سینما، تقدیر شد.
مجموعه مستند «تولید در آتش» با هدف تقدیر از کارگران و فعالان عرصه تولید ایران در روزهای جنگ تهیه شده است تا تلاش‌ها و فداکاری‌های آنان در استمرار فعالیت‌های تولیدی کشور ثبت و روایت شود.
