مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: دوره تعطیلی بازار سهام پس از وقوع جنگ، با مصوبه شورای عالی بورس تمدید شد و بازگشایی آن منوط به تکمیل افشای اطلاعات شرکتها، تأیید برخی مراجع ذیربط دیگر و اجرای بستههای حمایتی است. به گفته قادر معصومی خانقاه، سازمان بورس سناریوهای مختلفی را برای بازگشایی بازار سهام در دست بررسی دارد.
به نقل از بازار سرمایه ایران (سنا)، قادر معصومیخانقاه مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار، در برنامه «کلینیک بورس» با اشاره به توقف فعالیت بازار سهام پس از وقوع جنگ توضیح داد: به دنبال حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی، بازار سرمایه در روز نخست جنگ متوقف شد. پس از آن نیز با اعلام تعطیلی رسمی از سوی دولت، وضعیت توقف بازار سهام ادامه یافت. البته در دوره پس از آن برخی دیگر از بازارهای تحت نظارت سازمان بورس فعال شدند، چنانکه برخی بورسها و ابزارهای مالی همچنان امکان معامله دارند.
او با اشاره به قوانین و مقررات مربوط به تعطیلی و بازگشایی بازار افزود: براساس دستورالعمل شرایط اضطرار، هیاتمدیره سازمان بورس میتواند تا ۳ روز معاملات تمام یا بخشی از بازار را متوقف کند. در مقطع وقوع جنگ هیاتمدیره سازمان بورس با بررسی شرایط و برمبنای اختیارات قانونی خود، ۲ روز دیگر نیز به زمان تعطیلی بازار افزود اما ادامه تعطیلی بازار پس از ۳ روز نیازمند دریافت مصوبه شورای عالی بورس بود که اخذ شد و اکنون تعطیلی فعلی بازار سهام ناشی از همین مصوبه است.
معصومیخانقاه در پاسخ به این پرسش که چرا بازار سهام همچنان بسته است اما برخی بازارها مانند بازارهای کالایی فعال هستند، توضیح داد: تفاوت اصلی به موضوع تقارن یا عدمتقارن اطلاعاتی بازمیگردد. در بازار طلا، قیمتها عمدتاً تحت تأثیر ۲ عامل شفاف قرار دارند: قیمت جهانی طلا و نرخ ارز. این عوامل برای همه فعالان بازار قابل مشاهده و روشن است و بنابراین ابهام اطلاعاتی جدی در آن بخش از بازار سرمایه وجود ندارد.
او ادامه داد: مبنای قیمتگذاری چه برای معاملهگرانی که در بازار سنتی طلا فعالیت میکنند و چه برای سرمایهگذارانی که از طریق ابزارهایی مانند گواهی سپرده یا صندوقهای طلا معامله انجام میدهند، روشن است، اما در بازار سهام، ممکن است اطلاعات برخی شرکتها هنوز بهطور کامل منتشر نشده باشد یا احتمال سوءاستفاده از اطلاعات نهانی وجود داشته باشد؛ امری که میتواند منصفانه بودن معاملات سهام را مخدوش کند. به همین دلیل شورای عالی بورس تأکید داشته که بازگشایی بازار سهام در شرایطی انجام شود که فضای منصفانهتری برای معاملات فراهم باشد.
شروط شورای عالی بورس برای بازگشایی بازار سهام
مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار درباره شروط شورای عالی بورس برای بازگشایی بازار گفت: شورای عالی بورس ۳ محور اصلی برای بازگشایی تعیین کرده است؛
۱. افشا: شرکتها باید اطلاعات بهروز منتشر کنند تا فضای ابهام کاهش یابد. مقرر شده حداقل از نظر تعداد و ارزش، نیمی از ناشران بازار اقدام به افشای اطلاعات کنند. این افشا عمدتاً از طریق بهروزرسانی گزارش تفسیری مدیریت انجام میشود.
۲. امنیت اطلاعات: نهادهای مرتبط باید اجازه انتشار اطلاعات و بازگشایی بازار سهام را صادر کنند.
۳. حمایت از بازار: تمهیداتی برای حمایت از سهامداران حقیقی، حقوقی و صندوقهای سرمایهگذاری پیشبینی شود.
او افزود: فعالیتهای رسانهای و اعلام آمادگی ارکان بازار نیز از دیگر موارد مورد تاکید شورای عالی بورس است که البته بخش عمده آن تاکنون انجام شده است.
نحوه بازگشایی بازار سهام
مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار در پاسخ به این پرسش که نحوه بازگشایی بازار سهام باید چگونه انجام شود، گفت: واقعیت این است که دیدگاههای مختلفی در این زمینه مطرح میشود و بسیاری از آنها نیز از زاویه نگاه خود قابل تأمل هستند. درباره «بازگشایی سریع و هوشمند» اگر منظور از هوشمند بودن همان بازگشایی تدریجی یا پلکانی باشد، باید گفت تا حدی همین مسیر طی شده است. پس از وقوع جنگ و اعلام یک هفته تعطیلی رسمی از سوی دولت، ابتدا بازار معاملات صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت، سپس صندوقهای طلا و نقره و برخی ابزارهای کالایی، بعد از آن اوراق تسهیلات مسکن و سایر اوراق با درآمد ثابت و اخیراً نیز صندوقهای املاک و مستغلات بازگشایی شد. در این ابزارها مسئله عدمتقارن اطلاعاتی کمتر بود و بنابراین امکان بازگشایی زودتر فراهم شد. اما درباره سهام، تصمیمگیری پیچیدهتر است. پیشنهادهایی مانند بازگشایی صنعت به صنعت یا تفکیک شرکتها بر اساس میزان آسیب مطرح شده است، اما هرکدام از این روشها تبعات خاص خود را دارند. در حال حاضر جمعبندی نهایی انجام نشده است.
معصومی خانقاه گفت: در مجموع نگاه کارشناسی این است که بسته ماندن طولانیمدت بازار سهام معایب بیشتری نسبت به مزایای آن دارد. اما باید شرایط زمانی و اتفاقاتی را که در آن قرار داریم نیز در نظر گرفت. رخدادهای اخیر و وقوع جنگ تحمیلی سوم از نظر اهمیت و حساسیت در سطح بالایی قرار دارند و نمیتوان آن را ساده تلقی کرد. در عین حال این تصور که سازمان بورس مخالف بازگشایی بازار است، صحیح نیست، چنانکه اتفاقاً حجم کار در سازمان طی این مدت بسیار افزایش یافته و جلسات متعددی با ارکان بازار، نهادهای مالی و شورای عالی بورس برگزار شده است. هدف ما نیز بازگشایی بازار سهام در سریعترین زمان ممکن است، اما این امر باید با در نظر گرفتن ملاحظات شورای عالی بورس، سایر نهادهای مرتبط و شرایط کلی کشور انجام شود.
معصومی خانقاه در پاسخ به این پرسش که آیا برای زمان بازگشایی بازار سهام تمهیداتی اندیشیده شده است یا خیر؟، گفت: بله، بستهای از اقدامات حمایتی طراحی شده که بخشی از آن شامل تسهیلات در قبال توثیق سهام است. به این معنا که سهامداران میتوانند سهام خود را وثیقه قرار دهند و در مقابل تسهیلات دریافت کنند؛ این موضوع میتواند تا حدی به بهبود نقدشوندگی کمک کند. علاوه بر آن، موضوع خریدهای حمایتی نیز در این بسته لحاظ شده است. البته درباره نحوه تأمین مالی این حمایتها هنوز جمعبندی نهایی انجام نشده، اما در همه سناریوهای بازگشایی بازار این موارد در نظر گرفته شده است. جزییات نهایی شده و دقیقتر این بسته همزمان با بازگشایی بازار سهام یا کمی پیش از آن معرفی خواهد شد.
نکاتی درباره بازگشایی بازار سهام
مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار در بخش دیگر این گفتوگو در پاسخ به برخی ابهامها درباره بازگشایی بازار سهام نکاتی را به صراحت اعلام کرد. از جمله این موضوعات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱.سازمان بورس بهتنهایی تصمیمگیر نهایی برای بازگشایی بازار سهام نیست و طبق قانون اتخاذ تصمیم نهایی با شورای عالی بورس است.
۲.سازمان بورس مخالف بازگشایی بازار نیست و اتفاقاً یکی از دغدغههای اصلی سازمان طراحی نحوه و زمان بازگشایی بازار سهام است.
۳. برای بازگشایی بازار سهام سناریوهای مختلفی طراحی شده است.
۴. سازمان بورس مدافع بسته ماندن طولانیمدت بازار سهام نیست، اما تصمیمگیری در این زمینه نیازمند در نظر گرفتن منافع سهامداران، ملاحظات شورای عالی بورس و مراجع و نهادهای ذیربط است.
