به گفته علی اصغر تقوی معاون فناوری اطلاعات بانک کارآفرین، آنچه در سال ۱۴۰۴ روی داد نگاه بانک به سال جدید را شفافتر و ساختارمندتر کرد، به گونهای که سال ۱۴۰۵، سالی است که فناوری، یکی از ستونهای اصلی سودآوری بانک خواهد بود.
به نقل از روابط عمومی بانک کارآفرین، علی اصغر تقوی معاون فناوری اطلاعات بانک کارآفرین در گفتوگویی با اشاره به عملکرد بانک کارآفرین در سال ۱۴۰۴ و رویکرد فناورانه محور بانک در سال جاری، تاکید کرد: آنچه در سال گذشته روی داد، مقدمهای شد تا سال ۱۴۰۴ سال آزمون بقا باشد و صرفا در این سال به تثبیت زیرساختها و عبور از بحرانها اکتفا نکردیم بلکه تجربه دشوار را به سکویی برای بازتعریف مسیر آینده خود تبدیل کنیم تا بانک کارآفرین حرکت به سوی “بانک به عنوان پلتفرم” را جدیتر و پر رنگتر پیش ببرد.
مشروح این گفتوگو را در زیر میخوانید:
اگر بخواهید سال ۱۴۰۴ را از منظر فناوری اطلاعات بانک کارآفرین جمعبندی کنید، این سال را بیشتر «سال مدیریت بقا و تثبیت زیرساخت» میدانید یا «سال تصمیمهای راهبردی برای آینده»؟ در این میان، کدام تصمیم یا اقدام را نقطه عطف میدانید که اثر آن امروز در عملکرد بانک قابل مشاهده است؟
اگر بخواهم سال ۱۴۰۴ را در یک جمله توصیف کنم، ۱۴۰۴ سال آزمون بقا بود، سالی بود که امنیت، پایداری و کنترل ریسک از هر پروژه تحول دیجیتال مهمتر شد.
این سال برای فناوری اطلاعات در شبکه بانکی کشور، سالی پرچالش و متفاوت بود؛ جنگ، افزایش شدید حملات سایبری و تنشهای منطقهای، محدودیتهای بسیار در تأمین منابع انسانی و تجهیزات زیرساختی، قطعیهای مکرر برق و آسیبدیدن زیرساخت برخی بانکهای بزرگ کشور طبیعی است که در چنین شرایطی، تمرکز اصلی بر پایداری و تابآوری باشد.
با این حال، ۱۴۰۴ صرفاً سال بقا نبود. بانک کارآفرین در سالهای گذشته مسیر راهبردی خود را در حوزه توسعه محصول، مشتری و فناوری مشخص کرده بود و امسال با تمرکز بر آن، بخشی از اجرای همان نقشه راه چندساله را پیش برد. بخشی از فعالیت ما نیز به صورت ویژه بر مدیریت تداوم کسبوکار، تقویت زیرساخت و ارتقای امنیت قرار داشت.
نقطه عطف این سال را میتوان ارتقاء سطح پایداری بانک، طراحی، توسعه و استقرار سامانه مدیریت تسهیلات اختصاصی بانک (LOS)، استقرار و توسعه زیرساخت کسب و کار و سامانه SCF، تقویت مرکز عملیات امنیت(SOC) و تکمیل زنجیره خدمات و بهبود تجربه کاربری در پلتفرم دیجیتالHibank دانست؛ اقداماتی که امروز اثر آن در پایداری و تنوع سرویسها و رضایت مشتریان قابل مشاهده است.
در سالی که فشارهای اقتصادی، محدودیتهای زیرساختی، تهدیدهای سایبری و چالشهای سرمایه انسانی همزمان وجود داشت، معاونت فناوری اطلاعات بانک کارآفرین چگونه اولویتبندی کرد؟ چه پروژههایی را متوقف، چه پروژههایی را تسریع و چه پروژههایی را بازطراحی کردید؟
۱۴۰۴ یکی از سختترین سالها برای زیستبوم فناوری اطلاعات کشور بود. در چنین شرایطی، ناچار به تمرکز بر پروژههایی شدیم که بیشترین اثر عملیاتی و راهبردی را دارند.
پروژههایی که با اولویت بالا دنبال و به بهرهبرداری رسیدند. این بخش در دو پروژه تعریف و اجرا شد. اول پروژههایی که با رویکرد پایداری و تاب آوری بانک تعریف شده بودند، از قبیل:
۱. تکمیل و راه اندازی مرکز داده اصلی بانک
۲. توسعه زیرساختی برای حصول اطمینان از تداوم کسب و کار بانک
۳. تقویت زیرساختهای امنیتی و بهرهبرداری از مرکز عملیات امنیت پیشرفته
• پروژههایی که با رویکرد توسعه کسب و کار بانک در نظر گرفته شده بودند، از قبیل:
۱. تکمیل زنجیره خدمات و بهبود تجربه کاربری در Hibank با هدف کاهش مراجعات حضوری
۲. ارتقای سامانه SCF برای توسعه تأمین مالی زنجیره تولید با هدف رونق تولید و اقتصاد کشور
۳. بازطراحی و بهرهبرداری از سامانه مدیریت تسهیلات (LOS)
۴. انجام پروژههای حاکمیتی که از سمت بانک مرکزی یا نهادهای حاکمیتی برای بانک در نظر گرفته شده بود.
در مقابل، برخی پروژههای توسعهای مانند بانکداری باز، رمزریال و بخشی از پروژههای هوشمندسازی، موقتاً با سرعت کمتری دنبال شدند تا منابع انسانی و تمرکز واحدهای فناور در بانک بر پروژههای حیاتی متمرکز شود.
در حوزه زیرساخت و مراکز داده، سال ۱۴۰۴ برای بانک کارآفرین چه تغییری ایجاد کرد؟ آیا بیشتر تمرکز بر توسعه ظرفیت بود یا بر افزایش تابآوری و پایداری عملیاتی؟ چه اقداماتی انجام شد که ریسکهای عملیاتی بانک را کاهش دهد؟
پس از رخدادهایی که برای برخی بانکها در ایام جنگ ۱۲ روزه اتفاق افتاد، سطح آمادهباش ما به حداکثر رسید. تمرکز اصلی در سال ۱۴۰۴ نه توسعه صرف ظرفیت، بلکه افزایش قابلیت اطمینان و تابآوری زیرساختها بود.
در این مسیر:
• سایت پشتیبان و سناریوهای تداوم کسب و کار برای سیستمهای حیاتی بانک توسعه یافت
• مانورهای بازیابی سامانه و داده در سناریوهای بدبینانه اجرا شد
• پایش و مراقبت شبانهروزی سامانهها تشدید شد
• لایههای امنیتی زیرساخت و پلتفرمها تقویت شد
این اقدامات موجب کاهش ریسکهای عملیاتی و افزایش سطح پایداری سرویسهای حیاتی بانک شد
با توجه به افزایش تهدیدهای سایبری در سال ۱۴۰۴، چه تغییراتی در رویکرد امنیت اطلاعات، معماری شبکه یا راهبرد دفاع سایبری بانک ایجاد شد؟ آیا صرفاً لایههای امنیتی تقویت شد یا به سمت بازطراحی معماری امنیتی حرکت کردید؟
افزایش تهدیدات سایبری از ابتدای ۱۴۰۳ آغاز شده بود و از همان زمان، برنامهریزی برای آمادگی مضاعف در دستور کار قرار گرفت. در سال ۱۴۰۴این اقدامات بازنگری آغاز شد.
در بانک کارآفرین، صرفاً به تقویت ابزارهای امنیتی بسنده نکردیم؛ بلکه معماری امنیتی، فرآیندهای نظارتی و برخی ساختارهای سازمانی مورد بازطراحی قرار گرفت. ضعفهای شناساییشده با اصلاح معماری، اقدامات بهبودی آغاز شده است.
در حوزه بانکداری دیجیتال، چه اقداماتی در سال ۱۴۰۴ انجام شد که مستقیماً تجربه مشتری را بهبود دهد؟ آیا تمرکز بر توسعه محصولات جدید بود یا باز طراحی تجربه و یکپارچهسازی کانالها؟
یکپارچهسازی کانالهای دیجیتال، استراتژی بلندمدت بانک کارآفرین بوده و Hibank حاصل همین رویکرد است.
در سال ۱۴۰۴ با تکمیل زنجیره خدمات دیجیتال و افزایش خدمات غیرحضوری، تمرکز اصلی ما بر بازطراحی تجربه کاربری بود. سادهسازی فرآیندها، انعطافپذیری و کاهش اصطکاک کاربری از جمله اقدامات انجامشده بود.
در حقیقت تمرکز ما درسال ۱۴۰۴ بر «بهبود تجربه» بود، نه صرفاً افزودن خدمت جدید.
بانک کارآفرین در مسیر تحول دیجیتال، خود را بیشتر یک بانک محصولمحور میداند یا در حال حرکت به سمت مدل پلتفرمی و اکوسیستمی است؟ در سال ۱۴۰۴ چه گامهایی در این مسیر برداشته شد؟
بانک کارآفرین با اتکا به چابکی سازمانی و شناخت درست از فضای رقابت، در حال حرکت به سمت مدل پلتفرمی و اکوسیستمی و نامرئی سازی مالی است.
طراحی مدل بانکداری اجتماعی و حرکت به سمت Bank as a Platform از مهمترین اقدامات در این مسیر بوده است. طرح تحول دیجیتال بانک نیز با همین نگاه در سال گذشته تدوین شده است.
یکی از چالشهای جدی بانکها، پیچیدگی و جزیرهای بودن سامانههاست. در سال ۱۴۰۴ چه اقداماتی برای یکپارچهسازی معماری، استانداردسازی فرآیندها و کاهش بدهی فنی انجام دادید؟ آیا پروژهای در این حوزه به نقطه اجرا یا تثبیت رسید؟
در پایان سال گذشته، نقشه معماری کلان تحول دیجیتال بانک تدوین و در ارکان عالی تصویب شد. این معماری، نقشه راه توسعه دیجیتال و هوشمندسازی بانک است.
اگرچه سامانههای بانکداری متمرکز در کشور بهصورت ذاتی با چالش اتصال یکپارچه مواجهاند، اما در بانک کارآفرین با بهرهگیری از معماری سرویسگرا در لایه بالاتر، سعی شده است یکپارچگی عملیاتی برای کاربران و مشتریان ایجاد شده است.
یکپارچهسازی پروژهای مقطعی نیست؛ رویکردی مستمر است که امروز در بدنه فناوری بانک تثبیت شده است.
در حوزه داده و هوش مصنوعی، سال ۱۴۰۴ برای بانک کارآفرین چه دستاوردی داشت؟ آیا پروژهای در زمینه تحلیل داده، اعتبارسنجی هوشمند، کشف تقلب یا شخصیسازی خدمات به بهرهبرداری رسید؟
در این حوزه، پروژههای مهمی آغاز و بخشی از آنها به بهرهبرداری رسیدند؛ از جمله سامانه بازاریابی هوشمند و سامانه کشف و مقابله با تراکنشهای مشکوک، LOS و …. همچنین زیرساختهای لازم برای راهاندازی باتهای هوش مصنوعی در تعامل با مشتریان فراهم شده که بخشی از آن در سال آینده عملیاتی خواهد شد. علاوه بر این موارد با سرمایهگذاری و مشارکت در یک شرکت توسعه دهند و ارائه دهنده خدمات زیرساخت هوش مصنوعی، مقدمات لازم برای استفاده از این تکنولوژی را برای بانک و صنعت را فراهم کردهایم.
بانک کارآفرین در حوزه حاکمیت داده و مدیریت یکپارچه دادهها چه اقداماتی انجام داده است؟ آیا به سمت معماریهای جدید مانند Data Lake یا Data Platform حرکت کردهاید؟
فرهنگ حاکمیت داده در بانک کارآفرین سابقهای چندساله دارد. در سال گذشته ساختار مرتبط با آن در معاونت فناوری اطلاعات ایجاد شد. با توجه به زیرساختها و پلتفرمهای ایجاد شده در این حوزه، در حال نهادینهسازی رویکرد تصمیمگیری مبتنی بر داده در بانک و داده محوری عمیق است. در حال حاضر اغلب مکانیزمهای تصمیمسازی و تصمیمگیری در سطوح مختلف در بانک، مبتنی بر اطلاعاتی است که از حاصل جمعآوری، پاکسازی، یکپارچهسازی و پردازش دادهها در پلتفرمهای مذکور است.
اگر بخواهید صریح و بدون ملاحظه از چالشهای ۱۴۰۴بگویید، بزرگترین مانع پیشروی معاونت فناوری اطلاعات چه بود؟
چالشهای اصلی ما عبارت بودند از:
• محدودیت مرتبط یا ثبت سفارش، تخصیص ارز و دشواری تأمین تجهیزات زیرساختی
• کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه فناوری و امنیت
• فشار مداوم حملات سایبری
مدیریت همزمان این عوامل، پیچیدگی اصلی سال ۱۴۰۴ بود.
به نظر شما سال ۱۴۰۵ برای معاونت فناوری اطلاعات بانک کارآفرین چه سالی خواهد بود؟
با توجه به شرایطی که در سال ۱۴۰۴گذراندیم (جنگ، حملات سایبری شدید و…) ما بانک را در سال ۱۴۰۵ پایدارتر در برابر بحران، نامرئی در تجربه مشتری و هوشمندتر در تصمیمگیری خواهیم کرد. ما در سال ۱۴۰۵ رویکردمان “معماری محور”، “داده محور”، “تابآوری محور” و “رشد منابع محور” خواهد بود.
۱۴۰۵ سالی است که فناوری، یکی از ستونهای اصلی سودآوری بانک خواهد بود.
سه اولویت اصلی شما برای سال ۱۴۰۵ چیست؟ این اولویتها بیشتر فناورانهاند یا کسبوکاری؟
با توجه به موارد یاد شده، ۳ اولویت اصلی ما برای سال ۱۴۰۵ عبارتند از:
• تاب آوری و امنیت عملیاتی (Operational & Cyber Resilience)
• توسعه موتور داده و اعتبار هوشمند
• پلتفرمسازی و درآمد غیرمشاع (Platform & Embedded Banking)
در واقع برای سال ۱۴۰۵ سه ماموریت اصلی فناوری اطلاعات عبارت خواهند بود از:
– حفظ پایداری
– افزایش هوشمندی
– و خلق رشد پلتفرمی
