مدیرعامل منطقه آزاد ماکو با اشاره به ظرفیت پذیرش روزانه ۷۰۰ تا هزار کامیون در این منطقه و اقدامات انجام‌شده برای کاهش صف‌های مرزی بازرگان، از آمادگی راه‌آهن سرخس ـ چشمه‌ثریا برای ورود به مرحله اجرا خبر داد و گفت: در صورت تامین منابع مالی و انتخاب پیمانکار توانمند، اجرای این پروژه راهبردی در بازه زمانی ۱۲ تا ۱۸ ماه امکان‌پذیر است.
حسین گروسی – مدیرعامل منطقه آزاد ماکو – با حضور در خبرگزاری ایسنا، در پاسخ به این سوال که منطقه آزاد ماکو چه ظرفیت‌هایی برای پشتیبانی از مرز بازرگان و جلوگیری از ایجاد صف‌های طولانی رانندگان در این مرز دارند؟ گفت: فلسفه ایجاد مناطق آزاد تقویت ارتباط اقتصادی با کشورهای همسایه و اثرگذاری بر تولید ناخالص داخلی و اقتصاد ملی است. در همین راستا منطقه آزاد ماکو طی دو سال گذشته توسعه ارتباطات با ترکیه، کشورهای حوزه قفقاز ، اکو، اروسیا، شانگهای و مشترک المنافع را در دستور کار قرار داده است.
وی با اشاره به موقعیت راهبردی منطقه آزاد ماکو به‌عنوان نقطه اتصال آسیا به اروپا و نقش آفرینی این منطقه در کشورهای حوزه قفقاز و اورسیا افزود: با توجه به محدودیت‌های ایجادشده در بنادر جنوبی برای تجار و بازرگانان، در طرح جامع منطقه آزاد ماکو که مصوب شده اولویت لجستیک، تجارت و ترانزیت به‌عنوان اولویت‌های اصلی در نظر گرفته شده‌اند.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو ادامه داد: احداث تیرپارک‌های مجهز، مرکز لجستیک، دهکده لجستیکی، بندر خشک، انبارها و سردخانه‌ها از جمله اقداماتی است که از دو سال گذشته در دستور کار قرار گرفته و پس از ابلاغ طرح جامع منطقه آزاد در مهرماه سال گذشته عملیات ایجاد پس‌کرانه‌ها نیز آغاز شده است.
پذیرش روزانه تا هزار کامیون در منطقه آزاد ماکو
وی با اشاره به توقف کشنده‌ها در صف خروج از مرز بازرگان گفت: منطقه آزاد ماکو با استفاده از زیرساخت‌های ایجادشده و سامانه نوبت‌دهی الکترونیکی، امکان پذیرش روزانه ۷۰۰ تا هزار کامیون را دارد و حتی می‌تواند این ظرفیت را افزایش دهد با این حال انتظار می‌رود طرف ترکیه‌ای نیز ظرفیت پذیرش کامیون‌ها را به همین میزان برساند.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو با بیان اینکه مذاکراتی با طرف ترکیه‌ای با مشارکت وزارت امور خارجه برای افزایش ظرفیت خروج کامیون‌ها در حال انجام است، اظهار کرد: در حال حاضر روزانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ کامیون از مرز خارج می‌شوند و هدف این است که این تعداد دست‌کم به هزار دستگاه در روز برسد. در صورت تحقق این موضوع امکان افزایش مجموع ورود و خروج کامیون‌ها به حدود دو هزار دستگاه در روز فراهم خواهد شد.
وی با اشاره به امکانات فراهم‌شده برای رانندگان افزود: پیش از این کامیون‌ها در خیابان‌ها و محدوده‌های اطراف مرز در صف می‌ماندند، اما اکنون با ایجاد پس‌کرانه‌ها و تیرپارک‌های مجهز فضای مناسبی برای توقف ناوگان فراهم شده است. امکانات مورد نیاز رانندگان از جمله محل استراحت، سرویس‌های بهداشتی و حمام نیز در این مجموعه‌ها پیش‌بینی شده است.
این مقام مسئول با بیان اینکه سامانه نوبت‌دهی الکترونیکی امکان تعیین زمان مراجعه رانندگان از مبدا را فراهم می‌کند، گفت: با این روش رانندگان می‌توانند زمان حرکت خود را مدیریت کنند و از حضور زودهنگام و انتظار غیرضروری در محدوده مرز جلوگیری شود. با وجود فراهم بودن زیرساخت‌های پذیرش و توقف کامیون‌ها باید روند خروج از مرز روان‌تر شود زیرا توقف ۱۵ تا ۲۰ روزه یک کامیون، هزینه‌های قابل توجهی به راننده و فعالان اقتصادی تحمیل می‌کند. از این رو افزایش ظرفیت پذیرش در سمت ترکیه و تقویت رایزنی‌های دیپلماتیک برای کاهش زمان انتظار ضروری است.
گروسی در خصوص چرایی توقف کامیون‌ها در مرز گفت: کشتی های ۱۰۰ هزار تنی که وارد بنادر جنوبی می‌شدند باید تبدیل به کشنده شوند. طبیعتا چندهزار کشنده نیاز است که تا کالای یک کشتی ۱۰۰ هزارتنی را حمل کنند. بنابراین باید راه‌های ریلی و جاده‌ای را تقویت کنیم.
راه‌آهن سرخس ـ چشمه‌ثریا آماده ورود به مرحله اجراست
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو در ادامه درباره آخرین وضعیت راه‌آهن سرخس ـ چشمه‌ثریا نیز اظهار کرد: مطالعات این مسیر از سه تا چهار سال پیش آغاز شد و پس از بررسی ۹ گزینه مسیر، مطالعات تخصصی آن تکمیل و در مراجع مربوط تایید شد. همچنین مجوز ماده ۲۳ و تاییدیه‌های مورد نیاز از جمله تاییدیه‌های زیست‌محیطی اخذ شده است و اکنون پروژه برای ورود به مرحله اجرا آمادگی دارد.
گروسی با تاکید بر ضرورت تسریع در اجرای این طرح افزود: انتخاب پیمانکار داخلی یا خارجی و ارائه برنامه زمان‌بندی مشخص برای تکمیل پروژه اهمیت زیادی دارد، زیرا این مسیر برای توسعه ترانزیت کشور راهبردی است و نباید اجرای آن مانند برخی پروژه‌های ریلی سال‌ها به طول بینجامد.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو با اشاره به ظرفیت محدود مسیرهای ریلی موجود برای جابه‌جایی بار میان ایران و ترکیه گفت: در مسیر فعلی یعنی مسیر رازی انتقال بار از طریق دریاچه وان به زیرساخت‌های ویژه و جابه‌جایی ترکیبی نیاز دارد و ظرفیت جابه‌جایی بار در بهترین شرایط حدود یک میلیون تن در سال برآورد می‌شود در حالی که نیاز کشور به جابه‌جایی کالا در این مسیر ۱۵ تا ۲۰ میلیون تن است. بر اساس مطالعات انجام‌شده در سال اول بهره‌برداری راه‌آهن سرخس ـ چشمه‌ثریا ظرفیت جابه‌جایی سالانه ۱۵ تا ۲۰ میلیون تن کالا را خواهد داشت و می‌تواند در توسعه ترانزیت شرق به غرب نقش مؤثری ایفا کند.
گروسی افزود: ۱۲هزار کیلومتر از چین تا اروپا مسیر ریلی وجود دارد که در این میان ۳۰۰ کیلومتر حوزه ایران و همین میزان نیز برای ترکیه است. ترکیه از کارس به چشمه ثریا در حال ساخت است و ما نیز از مرند به چشمه ثریا بایستی مسیر ریلی داشته باشیم تا آنها بهم متصل شوند. با اتصال آن به شبکه ریلی ترکیه امکان بهره‌گیری از مسیر پیوسته ریلی میان آسیا و اروپا فراهم می‌شود.
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو با تاکید بر اهمیت توسعه هم‌زمان زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای اظهار کرد: تقویت این دو بخش می‌تواند هزینه‌های لجستیکی را کاهش دهد، نیاز به تخلیه و بارگیری مجدد کالا را کمتر کند و جایگاه ایران را در کریدورهای بین‌المللی ترانزیت ارتقا دهد.
اجرای راه‌آهن سرخس -چشمه‌ثریا در صورت تامین منابع می‌تواند ۱۸ماهه انجام شود
مدیرعامل منطقه آزاد ماکو درباره زمان‌بندی اجرای راه‌آهن سرخس ـ چشمه‌ثریا اظهار کرد: مسئولیت ورود این پروژه به مرحله اجرا و انتخاب پیمانکار بر عهده راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران است و منطقه آزاد ماکو در حوزه مطالعات، بررسی مسیر و رفع موانع احتمالی در محدوده خود ایفای نقش می‌کند. انتخاب مسیر مناسب با توجه به شیب، توپوگرافی و ملاحظات زیست‌محیطی انجام شده تا امکان افزایش سرعت قطار و کاهش آثار اجرای پروژه بر محیط زیست فراهم شود.
گروسی با اشاره به ظرفیت پیمانکاران داخلی و خارجی برای اجرای این پروژه گفت: در صورت انتخاب پیمانکاران توانمند و تامین منابع مالی، اجرای پروژه در بازه زمانی ۱۲ تا ۱۸ ماه امکان‌پذیر است. برخی شرکت‌های خارجی نیز برای مشارکت در این طرح اعلام آمادگی کرده‌اند اما تحقق این زمان‌بندی به تامین منابع و آغاز جدی عملیات اجرایی بستگی دارد.
وی با تاکید بر اهمیت راهبردی این مسیر ریلی افزود: کشورهای مختلفی از جمله چین و مجموعه‌هایی از کشورهای دیگر می‌توانند در اجرای این پروژه مشارکت داشته باشند. در صورت تامین مالی از جمله از طریق روش‌هایی مانند تهاتر نفت یا تضمین‌های دولتی، امکان تسریع در اجرای طرح فراهم خواهد شد.
