سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه،در آیین افتتاح نخستین نمایشگاه ملی ساخت افزایشی با تأکید بر ضرورت حرکت صنایع بزرگ به سمت فناوری‌های پیشرفته و کسب‌وکارهای نوین، از آمادگی این مجموعه برای سرمایه‌گذاری در حوزه ساخت افزایشی و توسعه مواد پیشرفته خبر داد و گفت: فولاد مبارکه به‌دنبال تبدیل ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور به فرصت‌های جدید صنعتی و اقتصادی است تا در کنار توسعه سبد محصولات با ارزش افزوده بالا، جایگاه خود را در بازارهای آینده ارتقا دهد.
سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در نخستین گردهمایی ملی و تخصصی زنجیره ساخت افزایشی به همت دانشگاه تهران با اشاره به برنامه‌های راهبردی گروه فولاد مبارکه برای افق ۱۴۱۴ اظهار کرد: در این مجموعه، شش محور راهبردی دنبال می‌شود که یکی از مهم‌ترین آن‌ها توسعه سبد محصولات پیشرفته و با ارزش افزوده بالاست. اعتقاد ما این است که فولاد مبارکه باید به سمت فعالیت‌هایی حرکت کند که دیگران توان ورود به آن‌ها را ندارند و با نگاهی متفاوت، محصولات و فناوری‌های پیشرفته را در کانون برنامه‌های توسعه‌ای خود قرار دهد.
وی با بیان اینکه نگاه به آینده صنعت نباید تحت تأثیر دشواری‌ها و محدودیت‌های مقطعی قرار گیرد، افزود: در دوره اخیر، مجموعه فولاد مبارکه با شرایط دشواری روبه‌رو بود و همکاران ما دوره‌ای سخت را پشت سر گذاشتند؛ اما حتی در همان شرایط نیز تلاش کردیم برنامه‌های آینده را متوقف نکنیم. در کنار فعالیت‌های بازسازی و تداوم تولید، گروهی از همکاران به‌صورت مستمر پیگیر پروژه‌های توسعه‌ای و برنامه‌های بلندمدت مجموعه بودند.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد صنایع بزرگ در حوزه فناوری و سرمایه‌گذاری تصریح کرد: یکی از محورهای اصلی برنامه‌های ما، توسعه محصولات خاص و پیشرفته است و تمرکز قابل‌توجهی بر این موضوع داشته‌ایم؛ زیرا معتقدیم فولاد مبارکه باید در حوزه‌هایی فعالیت کند که امکان خلق مزیت رقابتی و ارزش افزوده بیشتر در آن‌ها وجود دارد.
زرندی، توسعه تولید سبز، نوآوری و فناوری هوشمند را از دیگر محورهای راهبردی گروه فولاد مبارکه برشمرد و گفت: در کنار این موضوعات، به‌دنبال آن هستیم که نقش خود را از یک خریدار فناوری و دانش از کشورهای دیگر به مجموعه‌ای تبدیل کنیم که بتواند بخشی از دانش و تجربه انباشته خود را نیز به دیگران عرضه کند. تجربه فعالیت‌های بازسازی اخیر بار دیگر نشان داد که فولاد مبارکه از دانش فنی و تجربیات عملیاتی ارزشمندی برخوردار است؛ ظرفیتی که می‌تواند به یک منبع درآمد و مزیت اقتصادی برای مجموعه تبدیل شود.
وی همچنین از برنامه‌ریزی برای توسعه شبکه همکاری‌های بین‌المللی و سرمایه‌گذاری در صنایع مکمل خبر داد و گفت: در این مسیر، مدلی برای تخصیص منابع طراحی شده است که بر اساس آن، حدود ۷۰ درصد سرمایه‌گذاری‌ها به حوزه‌های اصلی فعالیت، ۲۰ درصد به صنایع و کسب‌وکارهای مکمل و ۱۰ درصد به حوزه‌های جدید اختصاص می‌یابد.
سه پیشران تحول در فولاد مبارکه
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با تشریح سه جهت‌گیری مهم صنعت فولاد جهان، اقتصاد چرخشی، تحول دیجیتال و توسعه مواد پیشرفته را از پیشران‌های اصلی برنامه‌های آینده این گروه معرفی کرد و گفت: مطالعات ما درباره شرکت‌های بزرگ فولادی دنیا نشان می‌دهد که این سه حوزه به جهت‌گیری‌های مهم صنعت تبدیل شده‌اند و ما نیز به‌تدریج ساختارها و برنامه‌های خود را با این تحولات هماهنگ می‌کنیم.
وی با تأکید بر اهمیت اقتصاد چرخشی اظهار کرد: حرکت به سمت اقتصاد چرخشی برای صنعت فولاد یک ضرورت جدی است. ماهیت الزامات و تعهدات این حوزه به‌گونه‌ای است که اگر نتوانیم خود را با آن به‌روز کنیم، در سال‌های آینده با محدودیت‌های جدی در صادرات مواجه خواهیم شد. به همین دلیل، این موضوع به یکی از سرفصل‌های اصلی برنامه‌های توسعه‌ای فولاد مبارکه تبدیل شده است.
زرندی، تحول دیجیتال را دومین پیشران این مسیر دانست و افزود: در حوزه تحول دیجیتال، هفت پروژه جدی را در دست اجرا داریم و روند پیشرفت آن‌ها نیز مطلوب است. در کنار این دو محور، توسعه مواد پیشرفته (Advanced Materials) نیز از موضوعاتی است که برای آن برنامه‌ریزی کرده‌ایم و معتقدیم باید در سطح صنعت و کشور با جدیت بیشتری دنبال شود.
وی با اشاره به اینکه بخش‌هایی از فولاد مبارکه در زمینه توسعه فولادهای پیشرفته فعال شده‌اند، خاطرنشان کرد: در دو حوزه مواد پیشرفته و فناوری‌های مرتبط با آن، هنوز به یک حرکت منسجم و فراگیر در سطح صنعت کشور نرسیده‌ایم. از این رو، انتظار داریم همکاری دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور و صنایع بزرگ به‌گونه‌ای شکل بگیرد که این موضوع از مرحله مطالعات و ایده‌پردازی عبور کند و به پروژه‌های اجرایی و صنعتی برسد.
توسعه سبد محصولات با ارزش افزوده بالا
زرندی در ادامه به برنامه‌های فولاد مبارکه برای توسعه محصولات موردنیاز صنایع پیشرفته اشاره کرد و گفت: در حوزه محصولات با ارزش افزوده بالا، اقدامات مختلفی در حال انجام است. پروژه فولادهای الکتریکی به مراحل نهایی نزدیک شده و برای ورود به مرحله اجرا در حال پیگیری است. همچنین در حوزه فولادهای موردنیاز صنعت خودرو، سرمایه‌گذاری‌های جدیدی برای تولید گریدهای باکیفیت‌تر در دستور کار قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در بخش لوازم خانگی و بسته‌بندی نیز بخش مهمی از نیاز بازار را پوشش می‌دهیم و طرح جدید ورق رنگی را با رویکرد توسعه محصولات پیشرفته دنبال می‌کنیم. علاوه بر این، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تولید محصولات موردنیاز صنایع پیشرفته در قالب یک طرح بزرگ در حال طراحی است.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به برنامه ایجاد مجموعه‌ای با عنوان «فولاد آینده» بیان کرد: در حال طراحی مدلی هستیم که در کنار فولاد مبارکه، یک مجتمع نوآوری و فناوری با ابعاد مختلف شکل بگیرد. در این مجموعه، ظرفیت‌هایی مانند پایلوت‌پلنت‌ها، حضور دانشگاه‌ها و مشارکت شرکت‌های فناور با مدلی متفاوت از گذشته پیش‌بینی شده است. ابعاد این طرح نسبت به مراحل اولیه تکمیل‌تر شده و تیم اجرایی آن نیز مشخص شده است. هدف ما این است که این مجموعه به الگویی برای توسعه نوآوری در سطح ملی تبدیل شود.
ساخت افزایشی؛ فرصتی برای ورود به کسب‌وکارهای جدید
زرندی با اشاره به طرح موضوع ساخت افزایشی در نشست‌های تخصصی اخیر گفت: بررسی‌های ما نشان می‌دهد ساخت افزایشی یکی از حوزه‌هایی است که در صورت رسیدن به مرحله صنعتی، فولاد مبارکه آمادگی ورود به آن را دارد. هدف ما از حضور در این رویداد نیز تأکید بر این موضوع است که به ساخت افزایشی صرفاً به‌عنوان یک فعالیت پژوهشی یا دانشگاهی نگاه نمی‌کنیم، بلکه آن را فرصتی برای ایجاد کسب‌وکار جدید در آینده فولاد مبارکه می‌دانیم.
وی با تأکید بر نقش صنایع بزرگ در توسعه فناوری‌های نوین افزود: برای شکل‌گیری یک تحول صنعتی، سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ ضروری است. شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند در کنار این مجموعه‌ها و در هسته اصلی فعالیت‌های فناورانه نقش‌آفرینی کنند؛ اما برای عبور از مرحله پژوهش و رسیدن به تولید صنعتی، باید طراحی یک پروژه بزرگ و سرمایه‌گذاری هدفمند در دستور کار قرار گیرد.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با بیان اینکه این مجموعه آمادگی دارد در کنار دانشگاه‌ها و فعالان فناوری در حوزه ساخت افزایشی حضور داشته باشد، تصریح کرد: ما به‌دنبال شناسایی کسب‌وکارهای جدید برای آینده فولاد مبارکه هستیم و معتقدیم ساخت افزایشی می‌تواند یکی از مسیرهای مهم تحقق این هدف باشد. انتظار داریم خروجی چنین نشست‌هایی صرفاً به فعالیت‌های علمی محدود نشود و زمینه شکل‌گیری طرح‌های سرمایه‌گذاری و صنعتی را فراهم کند.
زرندی با اشاره به برخی تجربه‌های صنعتی در این زمینه اظهار کرد: در نمونه‌هایی از کاربرد این فناوری در صنایع بزرگ، کاهش قابل‌توجه زمان تعمیر و بازسازی تجهیزات گزارش شده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی تجربه‌ها، زمان موردنیاز برای انجام عملیات تا ۹۰ درصد کاهش یافته و در مواردی نیز تعداد قطعات تولیدشده به چند برابر روش‌های متعارف رسیده است.
ضرورت تبدیل ظرفیت علمی به سرمایه‌گذاری صنعتی
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به روند توسعه جهانی مواد پیشرفته و فناوری‌های نوین تولید افزود: مواد پیشرفته از جمله حوزه‌هایی است که در صنایع جهان با سرعت در حال توسعه است و ایران نیز باید توجه ویژه‌ای به آن داشته باشد. ما در فولاد مبارکه در حال بررسی سهم و جایگاه خود در این بازار هستیم و امیدواریم با استفاده از ظرفیت‌های علمی و صنعتی کشور، بتوانیم به‌تدریج وارد این عرصه شویم.
زرندی همچنین با اشاره به اهمیت توسعه سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی گفت: فولاد مبارکه در حوزه انرژی نیز برنامه‌های جدی را دنبال می‌کند و با وجود چالش‌های موجود، سرمایه‌گذاری در بخش‌های مرتبط با گاز و برق را در دستور کار قرار داده است. در همین راستا، پروژه‌هایی در حوزه توزیع گاز و طرح‌های مرتبط با تأمین انرژی در حال پیگیری است.
فولاد سبز؛ محور مهم برنامه‌های بلندمدت
زرندی در بخش دیگری از سخنان خود، فولاد سبز را یکی از محورهای اصلی برنامه‌های آینده گروه فولاد مبارکه دانست و اظهار کرد: موضوع فولاد سبز را با جدیت دنبال می‌کنیم و متناسب با آن، تغییراتی در ساختار مجموعه ایجاد شده است. برنامه‌های سالانه ما نیز با توجه به این رویکرد تدوین می‌شود و پروژه‌هایی مانند توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، بازیابی منابع و استفاده بهینه از انرژی در این چارچوب قرار دارند.
وی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت‌های بازیابی منابع و فناوری‌های کم‌کربن افزود: در این حوزه اقداماتی برای دریافت تأییدیه‌ها و مجوزهای بین‌المللی انجام داده‌ایم و موضوعاتی مانند هیدروژن، جذب و ذخیره‌سازی کربن (CCS) و احیای مستقیم مبتنی بر هیدروژن را نیز به‌عنوان روندهای مهم آینده صنعت فولاد بررسی می‌کنیم. البته ورود به برخی از این فناوری‌ها باید متناسب با شرایط اقتصادی، زیرساختی و فنی کشور انجام شود.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در پایان ابراز امیدواری کرد نخستین نمایشگاه ملی ساخت افزایشی، نقطه آغاز همکاری‌های گسترده‌تر میان دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع بزرگ باشد و گفت: در فولاد مبارکه سه پیشران تحول دیجیتال، اقتصاد چرخشی و توسعه مواد پیشرفته را به‌صورت جدی دنبال می‌کنیم. امیدواریم رویداد امروز بتواند به‌ویژه در حوزه مواد پیشرفته و ساخت افزایشی، زمینه‌ساز تحولی تازه در صنعت کشور باشد و مسیر ورود فولاد مبارکه به یک فعالیت سرمایه‌گذاری و صنعتی جدید را هموار کند.
حسین افشین
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور
در این راستا، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در نخستین گردهمایی ملی و تخصصی زنجیره ساخت افزایشی به همت دانشگاه تهران، با تأکید بر اینکه امید اجتماعی از مسیر مشاهده نتایج واقعی و ملموس شکل می‌گیرد، گفت: امیدآفرینی بیش از آنکه یک مأموریت رسانه‌ای باشد، مسئولیتی اجرایی است و زمانی در جامعه تقویت می‌شود که مردم، به‌ویژه جوانان، آثار پیشرفت علمی و فناوری را در زندگی، اشتغال و آینده خود احساس کنند.
وی با اشاره به شرایط اقتصادی، صنعتی و اجتماعی کشور و دشواری‌هایی که مردم و فعالان اقتصادی با آن مواجه‌اند، اظهار کرد: در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی، آسیب به برخی زیرساخت‌های حیاتی و نگرانی درباره آینده روبه‌روست، سخن گفتن از امید بدون درک واقعیت‌های جامعه نمی‌تواند اثرگذار باشد. خانواده‌های نگران آینده فرزندان، جوانان مردد میان ماندن و رفتن، صنعتگرانی که برای تأمین مواد اولیه و قطعات با مشکل مواجه‌اند و پژوهشگرانی که نمی‌دانند ایده‌هایشان چه زمانی به محصول تبدیل می‌شود، بخش‌هایی از واقعیت امروز کشور هستند.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تبیین مفهوم «پویایی امید»تصریح کرد: امید یک وضعیت ثابت روانی یا احساس گذرا نیست که بتوان آن را صرفاً با یک سخنرانی ایجاد کرد یا با انتشار یک خبر ناخوشایند از بین برد؛ بلکه پدیده‌ای پویاست که به‌طور مستمر تولید، تقویت یا فرسوده می‌شود.
وی ادامه داد: وقتی جوانی احساس می‌کند دانش آموخته‌شده او می‌تواند مسئله‌ای واقعی را حل کند، انگیزه بیشتری برای یادگیری پیدا می‌کند. همچنین هنگامی که یک شرکت دانش‌بنیان محصول خود را به کارخانه‌ای می‌فروشد، علاوه بر ایجاد درآمد، اعتماد به توانایی ساختن را نیز تقویت می‌کند. حل موفق مسائل پیچیده صنعتی به دست مهندسان ایرانی نیز زمینه سپردن مسئولیت‌های بزرگ‌تر به توان داخلی را فراهم می‌سازد.
ساخت افزایشی؛ الگویی برای ساختن آینده ایران
افشین با اشاره به پیوند مفهومی فناوری ساخت افزایشی و توسعه ملی اظهار کرد: در ساخت افزایشی، قطعه به‌جای آنکه صرفاً از طریق برداشتن مواد از یک قطعه بزرگ یا شکل‌دهی به آن ساخته شود، در بسیاری از فرایندها به‌صورت سه‌بعدی و لایه‌به‌لایه شکل می‌گیرد. هر لایه بر لایه پیشین استوار می‌شود و در نهایت ساختاری جدید به وجود می‌آید.
معاون علمی رئیس‌جمهور این فرایند را استعاره‌ای از مسیر توسعه کشور دانست و افزود: آینده ایران نیز با یک تصمیم، یک پروژه یا یک فناوری ساخته نمی‌شود؛ بلکه حاصل مجموعه‌ای از گام‌های به‌هم‌پیوسته است. حل یک مسئله صنعتی، ورود یک شرکت دانش‌بنیان به بازار، فراهم شدن فرصت اثرگذاری برای جوانان نخبه و انتقال فناوری از آزمایشگاه به خط تولید، هرکدام لایه‌ای از آینده کشور را شکل می‌دهند.
افشین تأکید کرد: همان‌طور که در ساخت افزایشی، کیفیت اتصال لایه‌ها برای استحکام قطعه اهمیت دارد، در توسعه ملی نیز استحکام پیوند میان اجزای جامعه تعیین‌کننده است. دانشگاه بدون صنعت، صنعت بدون فناوری، فناوری بدون سرمایه و سرمایه بدون اعتماد نمی‌توانند ساختاری پایدار ایجاد کنند. امروز بیش از آنکه به جزیره‌های جدید موفقیت نیاز داشته باشیم، باید ظرفیت‌های موجود را به یکدیگر متصل کنیم.
فناوری باید وابستگی صنعتی را کاهش دهد
وی با اشاره به جایگاه ساخت افزایشی در تحول فرایندهای تولید و زنجیره تأمین گفت: این فناوری دیگر صرفاً ابزاری برای تولید نمونه‌های اولیه نیست، بلکه در حال تغییر منطق طراحی، تولید و زنجیره تأمین صنایع است.
افشین افزود: توقف یک خط تولید بزرگ به دلیل نبود یک قطعه خاص می‌تواند هزینه سنگینی به اقتصاد کشور تحمیل کند. اگر بتوانیم با اتکا به دانش طراحی، مهندسی مواد، مهندسی مکانیک و فناوری ساخت افزایشی، قطعات موردنیاز صنعت را با کیفیت و هزینه منطقی در داخل تولید کنیم، اتفاقی فراتر از ساخت یک قطعه رخ داده است؛ زیرا وابستگی کاهش یافته، ظرفیت داخلی ایجاد شده و امکان تازه‌ای برای حل مسائل کشور به وجود آمده است.
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه شعاری به فناوری‌های نوین تصریح کرد: ساخت افزایشی جایگزین تمام روش‌های تولید نیست. آنچه اهمیت دارد، عبور از نمایش توانایی ساخت به اثبات قابلیت استفاده پایدار از این فناوری در صنعت است. کشور باید از اقتصادی که تمام ظرفیت خود را صرف تأمین نیازهای امروز می‌کند، به سمت اقتصادی حرکت کند که توانایی طراحی و تولید فناوری‌های آینده را نیز داشته باشد.
پیوند صنعت و دانشگاه باید به قرارداد و بازار برسد
معاون علمی رئیس‌جمهور نقش شرکت‌های دانش‌بنیان را در تحقق این هدف تعیین‌کننده دانست و گفت: طی سال‌های گذشته درباره ارتباط صنعت و دانشگاه تفاهم‌نامه‌های متعددی امضا و نشست‌های زیادی برگزار شده است، اما صرف کنار هم قرار گرفتن این دو بخش به معنای شکل‌گیری همکاری پایدار نیست. این ارتباط به سازوکار اقتصادی نیاز دارد.
وی ادامه داد: شرکت‌های دانش‌بنیان باید بتوانند دانش خود را به محصول و فناوری را به نوآوری و ثروت تبدیل کنند. از سوی دیگر، صنعت نیز باید به ظرفیت شرکت‌های فناور ایرانی اعتماد کند؛ البته صنعت با محصول آزمایشگاهی اداره نمی‌شود و به کیفیت پایدار، قیمت رقابتی و مسئولیت‌پذیری نیاز دارد. همکاری واقعی زمانی شکل می‌گیرد که هر دو طرف تعهدات عملی و مشخصی را بپذیرند.
افشین با اشاره به ضرورت تحقق خیزش علمی و مرزشکنی فناورانه خاطرنشان کرد: دستیابی ایران به جایگاه شایسته در فناوری، صرفاً با افزایش دانش محقق نمی‌شود؛ بلکه باید مسیر تبدیل دانش به توانمندی صنعتی و اقتصادی هموار شود. جهش علمی زمانی پایدار خواهد بود که ظرفیت دانشگاه، سرمایه صنعت و خلاقیت شرکت‌های دانش‌بنیان در یک مسیر مشترک قرار بگیرند.
معیار موفقیت AMnexus؛ حل مسائل واقعی صنعت
وی با تأکید بر اینکه دستاوردهای رویداد AMnexus 2026 نباید به برگزاری نمایشگاه و ارائه دستاوردها محدود بماند، اظهار کرد: موفقیت واقعی این رویداد را باید در ماه‌های آینده و بر اساس تعداد مسائل صنعتی حل‌شده، فناوری‌های رسیده به مرحله آزمون صنعتی و قراردادهای منعقدشده میان شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع بزرگ ارزیابی کرد، نه صرفاً تعداد شرکت‌کنندگان و غرفه‌ها.
افشین با اشاره به ظرفیت گروه فولاد مبارکه و صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر این مجموعه برای توسعه بازار فناوری افزود: انتظار می‌رود این فرصت به الگویی برای توسعه بازار فناوری تبدیل شود. صنایع بزرگ باید علاوه بر خریدار محصولات، به سرمایه‌گذار و توسعه‌دهنده فناوری نیز تبدیل شوند و مسیر تجاری‌سازی دستاوردهای فناورانه را هموار کنند.
وی خاطرنشان کرد: حمایت واقعی از شرکت‌های فناور الزاماً به معنای اختصاص منابع مالی بیشتر نیست؛ گاهی فراهم کردن امکان آزمون محصول در یک محیط واقعی صنعتی یا ثبت یک سفارش خرید معتبر، می‌تواند از چندین دوره حمایت مالی مؤثرتر باشد.
