با وجود استمرار چالشهای ژئوپلیتیک و محدودیتهای صادراتی، نشانههایی از تعادل تدریجی در بازار فولاد ایران در حال شکلگیری است. اقدام اخیر فولاد مبارکه در افزایش عرضه و مدیریت انتظارات قیمتی، فضای بازار را از نوسانات هیجانی دور کرده است. گرچه مشکلات ارزی و کمبود نقدینگی همچنان پابرجاست، اما فعالان بازار به احیای تدریجی ثبات و بازگشت اعتماد امیدوارند؛ موضوعی که میتواند جرقهای برای بازسازی مسیر صادرات و رونق تولید در ماههای پیشرو باشد.
واحد تحقیقات بازار هلدینگ فولاد متیل، فضای حاکم بر اقتصاد ایران این روزها بیش از هر زمان دیگری تابع تحولات ژئوپلیتیک است. آتشبسی که پس از ماهها درگیری مستقیم شکل گرفته، نه بر پایه اعتماد، که بر لبه تیغ بیثباتی استوار شده است. این صلح شکننده به جای گشودن گره از کار تجارت خارجی، عملاً دولت را در موقعیتی قرار داده که از اعلام هرگونه برنامه میانمدت و بلندمدت عاجز است. نتیجه این سردرگمی، گسترش دامنه ابهام برای فعالان اقتصادی و افزایش تمایل به خروج سرمایه و کاهش اشتغال در بخش صنعت است.
در چنین بستر پرتلاطمی، صنعت فولاد با ترکیبی بیسابقه از فشارهای بیرونی و درونی دستبهگریبان است. در جبهه خارجی، بسته بودن تنگه هرمز و محاصره دریایی، تردد هرگونه محموله تجاری را به مخاطره انداخته است. عملاً مسیرهای آبی که روزگاری شریان اصلی صادرات و واردات محصولات معدنی و فولادی بودند، به روی کشتیهای ایرانی بسته شده است. وزارت صمت نیز در واکنش به این بنبست، با وضع ممنوعیت بر خروج کالاهای فولادی، عملاً درِ خروجیهای زمینی و ریلی را نیز مسدود کرده تا مازاد تولید، بازار داخلی را بیش از پیش دچار رکود نسازد.
در داخل، اما نشانههایی از تعدیل نسبی قیمتها به چشم میخورد. هفته گذشته، گروه فولاد مبارکه به عنوان مهمترین بازیگر این عرصه، حجم قابل توجهی از ورقهای گرم و سرد حاصل از معاملات بازرگانی خود را روانه بازار آزاد کرد. این اقدام که با هدف کاهش التهاب قیمتی صورت گرفت، تا حدودی توانست انتظارات صعودی را مهار کند. با این حال، گره اصلی از جای دیگری باز میشود: کمبود تختال (اسلب) در حلقه میانی زنجیره تولید، همچنان مانعی جدی برای تأمین پایدار ورق به شمار میرود. از سوی دیگر، مشتریان عمده ورق به دلیل تنگناهای اعتباری و محدودیت در دریافت سهمیههای ارزی و ریالی، نتوانستند تمامی کالای عرضهشده در هفته گذشته را خریداری کنند. انتظار میرود با بهبود نسبی نقدینگی در هفتههای آتی، جذب محصولات افزایش یابد. با این حال، نباید از نقش تعیینکننده نرخ ارز غافل شد. ضروری است دستگاه دیپلماسی اقتصادی ایران با درک کامل از شکنندگی بازار ارز، سیاستهای خود را بر همین اساس تنظیم کند. در شرایط کنونی، کشف قیمت در بازار فولاد دیگر صرفاً تابع سازوکار عرضه و تقاضا نیست؛ بلکه دماسنج اصلی این بازار، نوسانات نرخ دلار در بازار آزاد است.
هرگونه شوک ارزی ناشی از شکسته شدن آتشبس یا تشدید محاصره دریایی، بلافاصله تمام معادلات قیمتی را به هم خواهد ریخت و شاهد جهشی دوباره در نرخها خواهیم بود. بر این اساس، احتیاط در خریدهای آتی و پوشش ریسک نوسان ارز، خط مقدم استراتژی فعالان این بازار است.
