در کشوری که امنیت صنعتی و اقتصادی آن همواره در کانون توجه سیاستگذاران و تحلیلگران قرار دارد، فولاد مبارکه نه تنها به عنوان یک غول تولیدی، بلکه به مثابه «ستون فقرات» استحکامبخش اقتصاد ملی ظاهر شده است. با سود خالص ۴۲ هزار میلیارد تومانی در سال مالی گذشته و قرارگیری در رتبه ۴۴ فهرست جهانی تولیدکنندگان فولاد در سال ۲۰۲۴، این شرکت نشان داده که چگونه میتوان در بستر چالشهای بینالمللی و نوسانات بازار، نه تنها پایدار ماند، که به موتور محرکه خلق ارزش پایدار برای سهامداران و اقتصاد تبدیل شود. این دستاورد، حاصل حکمرانی شرکتی مدرن، مدیریت ریسک هوشمند و نگاهی استراتژیک به زنجیره تأمین و امنیت انرژی است.
شرکت فولاد مبارکه که روزی به عنوان یک پروژه عظیم صنعتی متولد شد، امروز فراتر از یک کارخانه فولادسازی، به یک اکوسیستم یکپارچه اقتصادی-صنعتی تبدیل شده که از معادن سنگآهن و زغالسنگ تا محصولات نهایی با ارزش افزوده بالا را در بر میگیرد. این یکپارچگی عمودی، کلید اصلی کاهش وابستگی به واردات و تضمین جریان مستمر مواد اولیه در شرایط تحریم و بیثباتیهای منطقهای است.
مدیریت فولاد مبارکه، درک عمیقی از مفهوم «امنیت در تداوم» دارد. در جهانی که ریسکهای ژئوپلیتیک و نوسانات قیمت انرژی میتواند زنجیره تولید هر صنعتی را با اختلال مواجه کند، این شرکت با اجرای پروژههای زیرساختی بلندمدت، خود را در برابر این تهدیدات مصون ساخته است. احداث نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی که یکی از بزرگترین پروژههای انرژی پاک در خاورمیانه است گواهی بر این مدعاست. این اقدام نه تنها هزینههای انرژی را بهینه و قابل پیشبینی کرده، بلکه شرکت را از نوسانات قیمت حاملهای انرژی و محدودیتهای تأمین برق رهایی بخشیده است. به عبارت دیگر، فولاد مبارکه امنیت انرژی خود را خود تأمین میکند.
بُعد دیگر این استراتژی، مدیریت منابع آب است. در منطقهای که بحران آب به یک چالش ساختاری تبدیل شده، فولاد مبارکه با انعقاد قرارداد خرید پساب ۹ شهر اصفهان، الگویی پیشرو در اقتصاد چرخشی و مدیریت پایدار آب ارائه داده است. این اقدام، وابستگی به منابع آب شیرین و محدود را کاهش داده و نشان میدهد که چگونه یک شرکت صنعتی بزرگ میتواند نه تنها مصرفکننده منابع نباشد، که به بخشی از راهحل چالشهای زیستمحیطی منطقه تبدیل شود. این نگاه، همان «مدیریت جهانی» است که در ادبیات حاکمیت شرکتی مدرن از آن سخن میگویند: نگاهی که مسئولیتپذیری اجتماعی و محیط زیستی را نه به عنوان هزینه، که به عنوان سرمایهگذاری بلندمدت در ثبات و مشروعیت کسبوکار میداند.
از منظر اقتصادی، فولاد مبارکه یک «موتور خلق ارزش» است. ارزشی که تنها در اعداد ترازنامه و سود خالص ۴۲ هزار میلیاردی خلاصه نمیشود. این شرکت با اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم برای دهها هزار نفر، توسعه صنایع پاییندستی (از خودروسازی و لوازم خانگی تا ساختمانسازی)، و تأمین ارزآوری قابل توجه از طریق صادرات، به طور ملموسی در تولید ناخالص داخلی و تراز تجاری کشور نقش آفرینی میکند. سهامداران خرد و نهادی این شرکت، از سودآوری پایدار و رشد مداوم آن بهره میبرند، در حالی که اقتصاد ملی از ثبات و امنیتی که این غول صنعتی در زنجیره تأمین ایجاد میکند، منتفع میشود.
در سطح بینالمللی، قرارگیری فولاد مبارکه در رتبه ۴۴ جهان، نشاندهنده توان رقابتپذیری این شرکت در عرصه جهانی است. این جایگاه، حاصل بهرهوری بالا، کیفیت استاندارد محصولات، و نگاه به بازارهای صادراتی فراتر از مرزهای سنتی است. در شرایطی که بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه در دام تولید کالاهای کمارزش و وابسته به فناوری خارجی گرفتارند، فولاد مبارکه ثابت کرده که ایران نیز میتواند در صنایع سنگین و با فناوری بالا، حرفی برای گفتن در سطح جهان داشته باشد. این، خود نوعی «امنیت ملی» است؛ امنیتی که از توانمندی صنعتی و خودکفایی در تولید کالای استراتژیک مانند فولاد نشأت میگیرد.
نتیجه آنکه، فولاد مبارکه امروز دیگر یک شرکت تجاری صرف نیست. این شرکت به یک «نهاد استراتژیک» در اقتصاد ایران تبدیل شده که امنیت صنعتی، ثبات اقتصادی و پایداری محیط زیستی را توأمان پیش میبرد. موفقیت آن، درسهایی بزرگ برای سایر بنگاههای اقتصادی و سیاستگذاران دارد: اینکه حکمرانی شرکتی شفاف و پاسخگو، سرمایهگذاری در فناوری و بهرهوری، و نگاه بلندمدت به توسعه پایدار، تنها راه تبدیل چالشها به فرصت و خلق ثروتی ماندگار برای ملت است. ستون فقرات اقتصاد ایران، با چنین شرکتهایی است که استوار میماند و برای جهشهای آینده آماده میشود.
مینا جعفری
رئیس کمیسیون صنعت و معدن سازمان مشاوران و متخصصان ملل اسلامی (اینسکو)
