سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صنعت، معدن و تجارت، با تأکید بر ضرورت حاکمیت عقلانیت در شرایط حساس کنونی کشور، گفت: برای خروج از چالشهای اقتصادی و دفاعی، نیازمند تغییر رویکرد از «وحدت مقطعی» به «انسجام استراتژیک» در حکمرانی هستیم.
سید روحالله لطیفی در گفت و گو با ایرنا با تاکید بر ضرورت حاکمیت عقلانیت در شرایط حساس کشور، اظهار داشت: در مقاطع بحرانی، بهویژه زمانی که کشور با فشارهای خارجی، جنگ، آسیبهای اقتصادی و تهدیدات امنیتی مواجه است، آنچه میتواند جامعه را از آسیبهای عمیقتر دور کند، صرفا هیجان یا واکنشهای احساسی نیست، بلکه عقلانیت، شفافیت، انسجام داخلی و سیاستگذاری مبتنی بر منافع ملی است.
وی با بیان اینکه واژه «رادیکال» همیشه بار منفی ندارد، اظهار کرد: رادیکال در معنای اصلی خود میتواند به معنای حرکت بنیادین، انقلابیگری و تلاش جدی برای عبور از وضع موجود به سمت شرایط بهتر باشد؛ بهخصوص در برهههایی که یک جامعه برای رسیدن به هدفی مهم، نیازمند انگیزه، تحرک، روحیه و مطالبهگری مثبت است. از این منظر، رادیکالیسم لزوما مفهوم منفی ندارد و حتی در برخی مقاطع تاریخی، از جمله در سالهای پس از انقلاب اسلامی، این روحیه میتوانست و توانست آثار سازندهای در حفظ کشور، تقویت انگیزههای عمومی و حرکت به سمت اهداف کلان داشته باشد.
وی افزود: آنچه امروز باید نسبت به آن حساس بود، نه اصل روحیه انقلابی و تحولخواه، بلکه رفتارهای افراطی، غیرعقلایی و هیجانی است زیرا اینگونه رفتارها بهجای کمک به منافع ملی، میتوانند کشور را از مسیر تصمیمگیری منطقی خارج کنند.
این فعال اقتصادی ادامه داد: در شرایطی که کشور درگیر تهدید خارجی، فشار اقتصادی و مسائل پیچیده منطقهای و بینالمللی است، بیش از هر زمان دیگری باید واقعیات بر هیجانات غلبه داشته باشد، نه اینکه هیجانات بر واقعیات حاکم شوند.
سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صنعت، معدن و تجارت با تاکید بر اینکه در شرایط امروز حفظ وحدت و انسجام ملی بسیار اهمیت دارد، گفت: باید میان «وحدت» و «انسجام» تفاوت قائل شد؛ وحدت معمولا در شرایط بحران و تهدید، بهصورت طبیعی در جامعه شکل میگیرد و مردم برای دفاع از کشور، مقابله با دشمن و عبور از شرایط سخت، در کنار هم قرار میگیرند اما انسجام، مفهومی عمیقتر، ماندگارتر و سیاستمحورتر بوده و نیازمند حکمرانی دقیق، عادلانه و شفاف است.
همه ظرفیت های کشور در مسیر منافع ملی قرار گیرد
لطیفی تصریح کرد: اگر کشوری در دوره بحران تنها بر وحدت ظاهری تکیه کند، ممکن است در کوتاهمدت از تهدید عبور کند، اما اگر پس از آن، سیاستگذاریها به سمت انسجامسازی نرود، زمینههای شکاف اجتماعی، بیاعتمادی و رشد جریانهای افراطی فراهم خواهد شد. انسجامسازی یعنی حکمرانی بهگونهای عمل کند که همه ظرفیتهای کشور، همه اقشار، همه نخبگان و همه بخشهای موثر در اقتصاد و اجتماع، خود را در مسیر منافع ملی سهیم و اثرگذار ببینند.
وی با اشاره به نقش مردم در دوران بحران گفت: در شرایط جنگی یا موقعیتهای مشابه، مردم باید انرژی، توان، صبوری و مطالبهگری خود را در راستای منافع ملی تنظیم کنند. جامعه باید بتواند در برابر دشمن خارجی سدی محکم ایجاد کند و همزمان تابآوری خود را در برابر آسیبهای طبیعی ناشی از جنگ و فشار اقتصادی افزایش دهد.
این فعال اقتصادی اظهار داشت: اداره هر بحران ملی، بدون افزایش تابآوری عمومی ممکن نیست و این تابآوری زمانی تقویت میشود که مردم احساس کنند صداقت، عدالت و همدلی در تصمیمات حاکم است.
لطیفی با تشریح وظایف حکمرانی در چنین شرایطی بیان کرد: دولت و مجموعه حکمرانی نیز مسئولیتهای بسیار روشنی دارند. نخست اینکه باید در حوزه راهبردی، برنامه روشن و قابل اتکا داشته باشند. دوم اینکه تا جایی که با اسرار و ملاحظات امنیتی و جنگی تعارض نداشته باشد، باید موضوعات برای مردم شفافسازی شود. سوم اینکه سیاستگذاریها نباید صرفا معطوف به اداره روزمره بحران باشد، بلکه باید به سمت ایجاد انسجام پایدار در کشور حرکت کند.
انسجام نقش تعیین کنندهای در حفظ سرمایه اجتماعی دارد
وی افزود: سیاست انسجامساز با وحدتگرایی صرف تفاوت دارد. در وحدتگرایی ممکن است فقط بر همراهی مقطعی در یک برهه بحران تاکید شود، اما در انسجامسازی، موضوع عدالت، شفافیت، پرهیز از تبعیض، استفاده از همه ظرفیتهای ملی و کاهش شکافهای اجتماعی و اقتصادی در مرکز توجه قرار میگیرد. این رویکرد بهویژه بعد از بحرانها، نقش تعیینکنندهای در حفظ سرمایه اجتماعی و جلوگیری از فرسایش اعتماد عمومی دارد.
سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صنعت، معدن و تجارت با هشدار نسبت به پیامدهای تصمیمات ناعادلانه پس از بحران گفت: یکی از خطرات جدی این است که روحیه ایستادگی و همراهی مردم در زمان جنگ یا بحران، بعدا در نتیجه برخی تصمیمات غلط، ایجاد رانت، تبعیض یا فرصتسازی برای گروههای خاص تضعیف شود. اگر مردمی که در مقطع سختی برای حفظ کشور هزینه دادهاند، در ادامه با بیعدالتی، نبود شفافیت یا امتیازدهی نابرابر مواجه شوند، طبیعی است که آن روحیه همبستگی بهتدریج جای خود را به سرخوردگی و شکاف خواهد داد.
لطیفی تاکید کرد: به همین دلیل، سیاستگذاری انسجامگرا بیش از آنکه یک انتخاب باشد، یک ضرورت است و دولتها موظف هستند در عین شفافیت، از همه ظرفیتهای کشور برای پیشبرد منافع ملی استفاده کنند. خط قرمز در این مسیر باید تبعیض، رانت، تصمیمسازی در فضاهای خاکستری و حذف بخشی از توان ملی از فرآیند اداره کشور باشد. هرجا این مسائل شکل بگیرد، انسجام آسیب میبیند و هرجا انسجام تضعیف شود، زمینه برای رشد رفتارهای غیرعقلانی و رادیکالیسم منفی فراهم میشود.
وی ادامه داد: زمانی که سیاست انسجامگرا وجود نداشته باشد، بهویژه در دوره پس از بحرانهایی مانند جنگ، آنوقت نوعی از رادیکالیسم غیرمثبت، غیرسازنده و چالشآفرین افزایش پیدا میکند؛ جریانی که میتواند هم در اقتصاد، هم در تولید، هم در مناسبات اجتماعی و هم در نقش جمهوری اسلامی ایران در نظام بینالملل اثرات منفی برجای بگذارد. اگر مردم ببینند که حکمرانی برنامه مشخصی ندارد، یا در سیاستهای داخلی و خارجی، تنشزاییهای غیرضروری ایجاد میشود، طبیعتا گروههایی که خواسته یا ناخواسته به سمت سیاستهای افراطی و غیرعقلایی حرکت میکنند، مجال بیشتری برای اثرگذاری پیدا خواهند کرد.
مدیریت کشور در این مقطع نیازمند عقلانیت مبتنی بر مولفههای قدرت است
لطیفی با بیان اینکه مدیریت کشور در این مقطع نیازمند عقلانیت مبتنی بر مولفههای قدرت است، گفت: امروز کشور برای دفاع موثر، برای حفظ آرامش اجتماعی، برای تقویت تولید، برای ارتقای کیفیت، برای ورود به بازارهای بینالمللی و برای حفظ یا ارتقای جایگاه خود در نظام بینالملل، بیش از هر چیز به عقلانیت نیاز دارد. این عقلانیت باید هم در رفتار مردم و هم در شیوه حکمرانی دیده شود. اگر این دو در کنار هم قرار بگیرند، میتوان تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد و فرصتهای موجود را نیز از دست نداد.
وی خاطرنشان کرد: شفافیت، پاسخگویی، همراهی با مردم و تقویت انسجام داخلی، مهمترین ابزارهای عبور از شرایط حساس فعلی است. مردم معمولا نسبت به رفتارهای غیرمنسجم و چهرههای ضدانسجام واکنش منفی نشان میدهند، اما لازمه این همراهی آن است که خود حکمرانی نیز برنامه، جهت و اراده لازم را برای انسجامبخشی در عمل نشان دهد. اگر جامعه ببیند که عدالت، شایستهسالاری، پرهیز از تبعیض و استفاده از همه ظرفیتها در دستور کار است، سرمایه اجتماعی تقویت میشود و امکان عبور از بحرانها بهمراتب بیشتر خواهد شد.
سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صنعت، معدن و تجارت گفت: کشور امروز به آرامش، منطق، عقلانیت و همافزایی همه ظرفیتها نیاز دارد. اگر ملت و دولت یک خط سیر مشترک را با محوریت منافع ملی دنبال کنند، میتوان از این شرایط نیز با موفقیت عبور کرد. حفظ فرصتها، کاهش تهدیدها و تبدیل فشارها به امکان پیشرفت، تنها در سایه حکمرانی شفاف، سیاستگذاری انسجامگرا و همراهی عمومی محقق خواهد شد.
