در شرایطی که بحران آب به یکی از مهمترین چالشهای کلان کشور، به ویژه در سطح کلانشهر تهران تبدیل شده است، نقش صنایع بزرگ در مدیریت و مصرف بهینه منابع آبی و حرکت به سمت بازچرخانی و استفاده مجدد از پسابها بیش از پیش اهمیت یافته است. در این میان، شرکت پالایش نفت تهران با توسعه و بهرهبرداری از واحدهای پیشرفته بازیافت آب، گامهای مؤثری در راستای کاهش مصرف منابع آب خام، حفظ محیط زیست و پایداری تولید برداشته است.
به همین منظور، در گفتوگویی با علیرضا بذار، رئیس اداره بازیافت آب شرکت پالایش نفت تهران، به بررسی عملکرد، فرآیندها، دستاوردها و برنامههای این واحد حائز اهمیت پرداختهایم که در ادامه میخوانید:
ظرفیت واحد بازیافت شرکت پالایش نفت تهران ۱۱۴۰۰ مترمکعب در شبانهروز بوده که با هدف صیانت از منابع آبی و حفظ محیط زیست طراحی و بهرهبرداری شده است. این واحد مشتمل بر سه بخش اصلی فیزیکی، فیزیکی-شیمیایی و بیولوژیکی است.
در بخش فیزیکی، کلیه پسابهای صنعتی پالایشگاه وارد حوضچههای API Separator شده و در آنجا فرآیند جداسازی مواد نفتی، آب و لجنهای نفتی بر اساس اختلاف دانسیته و ایجاد زمان ماند مناسب، انجام میشود. در این مرحله، مواد نفتی به چرخه فرآیند بازگردانده شده، آب به مراحل بعدی هدایت و لجنهای نفتی نیز حذف میگردند.
در بخش فیزیکی-شیمیایی، عملیات تکمیلی جداسازی مواد معلق نفتی با غلظت بالای ۲۵ ppm انجام میشود. این فرآیند شامل یکنواختسازی، کنترل pH، حذف آلایندههایی نظیر H2S و فورفورال، تنظیم دبی و تزریق مواد منعقدکننده است تا شرایط برای ورود به مرحله تصفیه بیولوژیکی فراهم شود.
در نهایت، در بخش بیولوژیکی، ترکیبات آلی با غلظت کمتر از 25 PPM توسط میکروارگانیسمها و از طریق فرآیند لجن فعال، اکسید شده و آب بهصورت کامل تصفیه میشود. پس از جداسازی میکروارگانیسمها و انجام گندزدایی با تزریق گاز کلر و عبور از فیلترهای آنتراسیت و کربن اکتیو، آب تصفیهشده برای مصارفی نظیر سیستمهای آتشنشانی، آبیاری فضای سبز و سایر مصارف صنعتی آماده میشود.
عملکرد کلی واحد بازیافت آب را طی یک سال اخیر چگونه ارزیابی میکنید؟
عملکرد این واحد در سالهای اخیر، بهویژه در یک سال گذشته، در مقایسه با سنوات پیشین به شکل محسوسی ارتقاء یافته است. این موفقیت حاصل راهبری دقیق فرآیند توسط کارکنان، پایش مستمر دادههای آزمایشگاهی و بهرهگیری از آنالایزرهای برخط نصبشده در خروجی واحد است که اطلاعات آن بهصورت مستمر به سازمان محیط زیست استان تهران نیز ارسال میشود. بر همین اساس، عملکرد واحد در سطحی بالاتر از استانداردهای زیستمحیطی ارزیابی میشود.
در خصوص رعایت الزامات ایمنی چه اقداماتی انجام دادهاید؟
در حوزه ایمنی، تعامل مستمر و مؤثر با واحد ایمنی پالایشگاه برقرار است. برگزاری جلسات TBM، انجام ارزیابیهای ریسک و اجرای دقیق توصیههای کارشناسان ایمنی، منجر به شکلگیری یک فرهنگ ایمنی منسجم در واحد بازیافت آب شده است؛ بهگونهای که رعایت اصول ایمنی به بخشی جداییناپذیر از فعالیتهای روزمره کارکنان تبدیل شده است.
آیا طرح یا پروژهای در واحد بازیافت آب شرکت پالایش نفت تهران اخیرا انجام شده است ؟
در سالهای گذشته، پروژههای مهمی از جمله افزایش ظرفیت واحد از طریق احداث حوضچه Surge Basin، جابجایی و راهاندازی ایستگاه گاز جدید در این مجموعه اجرا شده که نقش مهمی در ارتقاء عملکرد و پایداری فرآیندها داشته است.
نقش واحد بازیافت در خصوص طرح در دست افتتاح انتقال و تصفیه پساب شهری و استفاده از آن در پالایشگاه تهران چگونه است؟
با توجه به شرایط بحرانی تأمین آب، این واحد نقش کلیدی در مدیریت منابع آبی ایفا میکند. در حال حاضر، کارکنان واحد بازیافت آب با راهبری خط اضطراری واحد RO، نسبت به تأمین و انتقال آب مورد نیاز برجهای خنککننده و واحدهای حیاتی آب، برق و بخار اقدام میکنند که این امر نقش مهمی در تداوم تولید ایفا مینماید.
چه توصیههایی در خصوص مصرف بهینه منابع آبی و انرژی دارید؟
با توجه به شرایط بحرانی منابع آبی در تهران، مدیریت مصرف آب یک ضرورت اجتنابناپذیر بوده و کاهش مصرف، بهینهسازی فرآیندها و استفاده حداکثری از ظرفیتهای بازیافت، از مهمترین راهکارها برای حفظ پایداری تولید میباشد. این موضوع نیازمند مشارکت و مسئولیتپذیری تمامی کارکنان در تمامی سطوح سازمانی است.
پیرامون رعایت الزامات زیستمحیطی چه اقداماتی صورت گرفته و چه دستاوردهایی به همراه داشته است؟
در حوزه محیط زیست اقدامات قابل توجهی انجام شده است که از جمله آنها میتوان به پایش برخط پارامترهای خروجی واحد بازیافت آب، کنترل مشعل های پالایشگاه و انعقاد قرارداد با شرکتهای مورد تأیید سازمان محیط زیست برای انتقال و مدیریت لجنهای بیولوژیکی و نفتی اشاره کرد که این اقدامات منجر به ارتقاء سطح انطباق با استانداردهای زیستمحیطی و کاهش اثرات آلایندگی شده است.
نگاه شما به مقوله افزایش و حتی تولید دانش کارکنان واحد بازیافت آب چگونه بوده است؟
در این واحد، نگاه مثبتی نسبت به توسعه دانش و مهارت کارکنان وجود دارد. برگزاری جلسات تبادل تجربه، انتقال دانش بین نیروهای با تجربه و نیروهای جوانتر و واگذاری مسئولیتهای اجرایی به کارکنان کمتجربه در کنار افراد خبره، از جمله اقداماتی است که به ارتقاء سطح تخصصی مجموعه کمک کرده است.
در پایان اگر صحبت ناگفتهای باقی مانده است، بفرمایید.
واحد بازیافت آب یکی از ارکان حیاتی در تحقق اهداف زیستمحیطی و پایداری تولید در پالایشگاه تهران است و تداوم موفقیت آن نیازمند حمایت ، سرمایهگذاری مستمر و مشارکت همهجانبه در سطح سازمان است.
