در دل کوهستانهای کردستان، پروژهای در حال شکلگیری است که میتواند نقشهی صنعتی غرب ایران را برای همیشه دگرگون کند. «شرکت صنایع فولاد کردستان» نهفقط یک واحد تولیدی، بلکه تبلور سیاست توسعهی متوازن صنعتی کشور است؛ طرحی که با هدف تکمیل زنجیرهی ارزش فولاد، ایجاد اشتغال پایدار و تقویت جایگاه منطقهای در بازار جهانی فولاد طراحی شده است.
به نقل از اقتصاد سرآمد آنلاین، مهری نامور، مشارکت و سرمایهگذاری در پروژههای پیشران صنعت کشور واقع در استان کردستان در راستای تأمین نیازهای داخلی و حضور در بازارهای صادراتی بهویژه همسایگان غربی کشور، از اهداف کلیدی این طرح به شمار میرود.
در ساختار سنتی صنعت فولاد ایران، تمرکز واحدهای بزرگ در مناطق مرکزی بوده است. اما احداث مجموعهای فولادساز در قلب غرب کشور، گامی استراتژیک محسوب میشود که میتواند شکاف توسعهای میان شرق و غرب ایران را کاهش دهد. فولاد کردستان با بهرهگیری از فناوریهای روز، موقعیت جغرافیایی ممتاز و دسترسی به بازارهای منطقهای، در مسیر تبدیل شدن به یکی از قطبهای نوظهور فولاد کشور قرار دارد.
ساختار و ابعاد فنی پروژه
دو پروژهی ملی پیشران فولاد کردستان شامل دو بخش اصلی است:
- کارخانهی احیای مستقیم بیجار با ظرفیت سالانهی ۱٫۶ میلیون تن آهن اسفنجی،
- کارخانهی فولادسازی و نورد ورق گرم قروه با ظرفیت ۱ میلیون تن ورق فولادی در سال.
این شرکت با هدف تکمیل زنجیره ارزش فولاد در استان کردستان اقدام به اجرای دو پروژه عظیم پیشران ملی در این استان کرده است. پروژههای شرکت صنایع فولاد کردستان علاوه بر اشتغالزایی پایدار در استان، سهم بزرگی در توسعه و شکوفایی آن خواهد داشت.
این دو واحد بهعنوان حلقههای مکمل زنجیرهی تولید فولاد طراحی شدهاند تا ضمن تأمین نیاز داخلی، امکان حضور در بازارهای صادراتی را نیز فراهم کنند. با تکمیل زنجیره فولاد در استان کردستان، محصول آهن اسفنجی بیجار خوراک کارخانه فولادسازی قروه خواهد بود و درنهایت محصول کارخانه فولادسازی که ورقهای فولادی است و پس از تأمین بازار داخلی، راهی بازارهای صادراتی خواهد شد.
در واحد احیای مستقیم بیجار از فناوری بومیشدهی PERED استفاده میشود؛ فناوریای که ضمن کاهش مصرف انرژی، میزان انتشار گازهای گلخانهای را نیز بهطور چشمگیری کاهش میدهد. در واحد فولادسازی قروه نیز فناوری CSP (Compact Strip Production) به کار گرفته شده است — روشی مدرن برای تولید ورق گرم فولادی که کیفیت سطح، بهرهوری و یکنواختی محصول را بهبود میبخشد.
پیشرفت اجرایی و زیرساختها
براساس گزارشهای رسمی تا تابستان ۱۴۰۴، پیشرفت فیزیکی پروژهی احیای مستقیم بیجار به ۵۸ درصد رسیده است. بخش اعظم سازههای صنعتی، انتقال برق، ساختمانهای صنعتی و انتقال آب اجرا شده و یا در حال پایان نی باشند و عملیات نصب تجهیزات اصلی در حال انجام است. پروژهی فولادسازی و نورد قروه در مرحله مهندسی و اجرای ساختمان های اداری و صنعتی میباشد.
زیرساختهای حیاتی پروژه شامل پست برق ۲۳۰ کیلوولت اختصاصی، خط گازرسانی از شبکهی سراسری، و سامانهی بازچرخانی آب صنعتی از پساب تصفیهشدهی شهری است. علاوه بر این، اتصال فولادسهزی قروه به مسیر ریلی همدان–سنندج در حال نهایی شدن است که مسیر صادراتی و حمل مواد اولیه را تسهیل خواهد کرد.
این پروژهها با حمایت مالی و پشتیبانی هلدینگ توسعه معادن و فلزات (ومعادن) و ایمیدرو در حال اجرا هستند.
پیوند فولاد کردستان با صنایع معدنی و زنجیره تأمین ملی
یکی از نقاط قوت استراتژیک پروژه فولاد کردستان، طراحی آن بر پایه پیوند ارگانیک با زنجیره ملی فولاد و صنایع معدنی ایران است. برخلاف بسیاری از پروژههای منطقهای که بهصورت جزیرهای و منفصل شکل گرفتهاند، فولاد کردستان از آغاز در قالب یک زنجیره یکپارچه از استخراج تا تولید نهایی تعریف شده است.
این پروژه با حمایت سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) به میزان ۴۴ درصد و مشارکت شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات (ومعادن) به میزان ۵۶ درصد در حال اجراست؛ دو نهادی که نقش کلیدی در یکپارچگی زنجیره ارزش فولاد کشور دارند.
بر اساس برنامه اجرایی، خوراک اصلی واحد احیای مستقیم فولاد کردستان از کنسانتره سنگآهن معادن شرق و شمال استان، از جمله محدودههای معدنی قروه، بیجار و سقز، تأمین میشود. این موضوع نهتنها ارزش افزوده را در داخل استان حفظ میکند، بلکه از انتقال مواد خام به استانهای مرکزی جلوگیری کرده و هزینههای حملونقل را بهطور میانگین ۳۰ درصد کاهش میدهد.
افزون بر آن، پیشبینی شده است که بخشی از گندله مورد نیاز واحد احیا، از مجتمع گندلهسازی صبانور در همدان تأمین شود. این تنوع در منابع تأمین مواد اولیه، پایداری زنجیره تأمین را تضمین کرده و وابستگی پروژه را به یک منبع واحد کاهش میدهد.
در سطح ملی نیز فولاد کردستان در طرح جامع فولاد کشور بهعنوان یکی از حلقههای کلیدی در توزیع متوازن جغرافیایی تولید فولاد تعریف شده است. با راهاندازی این مجموعه، سهم غرب کشور در ظرفیت تولید فولاد ایران از حدود ۳ درصد به بیش از ۸ درصد افزایش خواهد یافت. این امر علاوه بر بهبود توازن منطقهای، موجب کاهش فشار بر شبکههای انرژی و لجستیک مناطق مرکزی (یزد، اصفهان و خوزستان) میشود.
در بخش صنایع پاییندستی نیز، احداث فولاد کردستان زمینهساز شکلگیری مجموعهای از صنایع وابسته است؛ از جمله تولید لوله و پروفیل، قطعات ساختمانی، سازههای فولادی سبک، و کارگاههای پوششدهی ورق. با ایجاد این صنایع، استان کردستان میتواند به یکی از قطبهای نوظهور در زنجیره ارزش فولاد کشور تبدیل شود.
از منظر اقتصادی، پیوند بین فولاد کردستان و صنایع معدنی استان، باعث گردش سالانهای معادل بیش از ۵ هزار میلیارد تومان در اقتصاد محلی خواهد شد و حدود ۳۰ درصد از ارزش افزوده تولید مستقیماً در داخل استان ماندگار میشود. این ویژگی، پروژه را از یک واحد صنعتی صرف به اهرم توسعه منطقهای بدل میسازد؛ الگویی که میتواند در سایر استانهای معدنی غرب کشور نیز تکرار شود.
اثرات اقتصادی، اجتماعی و راهبردی
تأثیر فولاد کردستان فراتر از تولید فولاد است؛ این پروژه یک موتور محرک توسعه منطقهای است. برآوردها نشان میدهد که در فاز بهرهبرداری، بیش از ۱۷۰۰ شغل مستقیم و حدود ۷۵۰۰ شغل غیرمستقیم در زنجیره خدمات، حملونقل، و صنایع پاییندستی ایجاد خواهد شد. این میزان اشتغال برای استانی مانند کردستان، تحولی معنادار در شاخصهای اقتصادی محسوب میشود.
از سوی دیگر، حضور این پروژه در نقشه صنعتی ایران موجب توازن جغرافیایی تولید فولاد میشود؛ تا پیش از این، تقریباً ۸۰ درصد ظرفیت تولید فولاد کشور در مناطق مرکزی و جنوبی متمرکز بود. فولاد کردستان با استقرار در غرب کشور، زمینه شکلگیری «کریدور فولادی غرب ایران» را فراهم میسازد؛ مسیری که میتواند در آینده از همدان تا کرمانشاه و سنندج امتداد یابد.
افزون بر این، استفاده از فناوریهای نوین احیای مستقیم و نورد پیوسته، مصرف انرژی و میزان انتشار دیاکسیدکربن را به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد. بر اساس ارزیابیهای فنی، مصرف گاز طبیعی در واحد احیای مستقیم بیجار حدود ۱۵ درصد کمتر از میانگین ملی واحدهای مشابه است. این ویژگی، فولاد کردستان را به یکی از پروژههای دوستدار محیطزیست در صنعت فولاد کشور تبدیل کرده است.
جمعبندی
پروژه های ملی شرکت صنایع فولاد کردستان را باید نماد شکلگیری «نسل دوم توسعه فولاد در ایران» دانست؛ نسلی که به جای تمرکز صرف بر ظرفیت تولید، بر عدالت منطقهای، صادراتمحوری و پایداری زیستمحیطی تکیه دارد.
ساخت دو واحد بزرگ در بیجار و قروه، حمایت سرمایهگذاران ملی، فناوریهای نو و موقعیت ممتاز جغرافیایی، این پروژه را در مسیر تبدیل به قطب فولاد غرب کشور قرار داده است.
اگر دولت و بخش خصوصی با تداوم حمایتهای مالی، تکمیل زیرساختها همراهی کنند، کردستان در سه سال آینده رسماً به جمع صادرکنندگان فولاد ایران بپیوندد.
فولاد کردستان فقط یک کارخانه نیست؛ یک منشور توسعه صنعتی است که نشان میدهد چگونه میتوان با نگاه ملی و تصمیمی منطقهای، صنعتی به وسعت فولاد را در دل کوهستانهای غرب ایران زنده کرد./اقتصاد سرآمد آنلاین
