جواد طوسی منتقد سینما، با تأکید بر ضرورت توجه به جایگاه طبقه کارگر در سینما و فرهنگ گفت: کارگران و تولیدکنندگان از قهرمانان گمنام جامعه هستند که در بزنگاه‌های تاریخی و شرایط بحرانی نقش مهمی ایفا می‌کنند، اما مطالبات و جایگاه آنان نباید با پایان یافتن بحران‌ها دوباره به حاشیه رانده شود.
جواد طوسی در مراسم رونمایی از مجموعه مستند ۶۰ قسمتی «تولید در آتش» با اشاره به جایگاه طبقه کارگر در سینما و هنر اظهار کرد: پرداختن به کارگران و رابطه کارگر و کارفرما در بخش قابل توجهی از آثار سینمایی جهان، با رویکردهای عدالت‌خواهانه و اجتماعی همراه بوده است؛ موضوعی که در سینمای ایران نیز سابقه دارد، اما همچنان به توجه بیشتری نیازمند است.
وی با بیان اینکه طبقه کارگر با وجود نقش گسترده و انکارناپذیر خود در جامعه، در بسیاری از آثار سینمایی و نمایشی در انزوا قرار گرفته است، افزود: مطالبات این طبقه، از جمله برخورداری از جایگاه اجتماعی و امکان پیگیری حقوق صنفی، باید به رسمیت شناخته شود و طرح این مسائل نباید به برداشت‌های یک‌سویه و برچسب‌زنی محدود شود.
قهرمانان گمنام تولید باید دیده شوند
این منتقد سینما با اشاره به تغییر تصویر قهرمان در روایت‌های اجتماعی گفت: در بخشی از سینمای گذشته، قهرمانان عمدتاً در قالب شخصیت‌های فردگرا به تصویر کشیده می‌شدند، اما واقعیت امروز جامعه، تصویر متفاوتی از قهرمانی ارائه می‌دهد؛ قهرمانی که در میان کارگران و تولیدکنندگان حضور دارد و بدون آنکه به دنبال مطرح کردن خود باشد، در موقعیت‌های حساس مسئولیت‌پذیری می‌کند.
طوسی با اشاره به تجربه‌های سینمای مستند در دوران دفاع مقدس و نقش مجموعه «روایت فتح» در ثبت ایثار و فداکاری نیروهای حاضر در جنگ، اظهار کرد: این آثار توانستند قهرمانان گمنام را به بخشی از حافظه تاریخی جامعه تبدیل کنند و زمینه‌ای برای تولید آثار سینمایی دیگر فراهم آورند.
وی ادامه داد: مستندهای «تولید در آتش» نیز می‌توانند با ثبت واقعیت‌های روزگار کنونی، تصویری از کارگران و تولیدکنندگانی ارائه دهند که در شرایط جنگی، مسئولیت حفظ تولید را بر عهده داشته‌اند. این روایت‌ها باید به‌گونه‌ای ثبت شوند که علاوه بر ارزش تاریخی، قابلیت الگوسازی فرهنگی و اجتماعی داشته باشند.
ضرورت ارتقای کیفیت ساخت مستندها
این منتقد سینما با قدردانی از عوامل تولید مجموعه «تولید در آتش»، بر ضرورت استفاده بهتر از ظرفیت‌های سینمای مستند تأکید کرد و گفت: این مجموعه می‌تواند به سندی برای ثبت و بررسی شرایط تاریخی امروز تبدیل شود، اما برای دستیابی به چنین هدفی، باید به کیفیت روایت، ساختار بصری و شیوه پرداخت سینمایی آثار توجه بیشتری شود.
طوسی با اشاره به برخی محدودیت‌های موجود در تولید آثار مستند افزود: در تعدادی از این آثار، به دلیل محدودیت امکانات و بودجه، شیوه تصویربرداری و روایت تا اندازه‌ای مشابه است و ظرفیت‌های موجود در موقعیت‌های تصویربرداری، صدا، موسیقی و تدوین به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است.
وی با بیان اینکه انتخاب زاویه مناسب دوربین، توجه به فضای واقعی محیط کار و بهره‌گیری از صداهای محیطی می‌تواند به تأثیرگذاری بیشتر آثار کمک کند، اظهار کرد: تدوین و انتخاب درست تصاویر نیز در شکل‌گیری روایت مستند و برقراری ارتباط عاطفی با مخاطب نقش مهمی دارد.
این منتقد سینما با اشاره به برخی قسمت‌های مجموعه که از نظر روایت، تدوین و استفاده از موسیقی بومی عملکرد متفاوتی داشته‌اند، بر لزوم توجه به تنوع ساختاری و زیبایی‌شناسی در تولید مستندهای مرتبط با کار و تولید تأکید کرد.
مطالبات کارگران پس از عبور از بحران فراموش نشود
طوسی با اشاره به ضرورت تداوم توجه به کارگران پس از پایان شرایط بحرانی گفت: در بزنگاه‌های تاریخی، این قهرمانان گمنام هستند که در خط مقدم مسئولیت‌پذیری اجتماعی قرار می‌گیرند، اما با بازگشت شرایط به وضعیت عادی، ممکن است دوباره به حاشیه رانده شوند.
وی افزود: ثبت ایستادگی کارگران در مستندها زمانی می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد که به شناخت دقیق‌تر جایگاه آنان در جامعه و توجه به مطالباتشان نیز منجر شود. این آثار باید فراتر از ثبت لحظه‌ها، امکان تأمل درباره مسائل اجتماعی و نقش تولیدکنندگان را فراهم کنند.
این منتقد سینما ابراز امیدواری کرد: مجموعه «تولید در آتش» با بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری و مستندسازی، به ثبت ماندگار بخشی از تاریخ معاصر و معرفی کارگران و تولیدکنندگان به‌عنوان قهرمانان گمنام جامعه کمک کند.
تقدیر از خانواده شهدای شستا و جانبازان جنگ
در مراسم رونمایی از مجموعه مستند ۶۰ قسمتی «تولید در آتش»، از خانواده چهار شهید شستا که در جریان جنگ و در محیط کارخانه‌ها به شهادت رسیدند و همچنین چهار جانباز این جنگ، با حضور فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، دکتر سعیدی مدیرعامل شستا، دکتر هادی خانیکی روزنامه‌نگار و استاد علوم ارتباطات، و جواد طوسی، منتقد سینما، تقدیر شد.
مجموعه مستند «تولید در آتش» با هدف تجلیل از کارگران و تولیدکنندگان ایرانی در روزهای جنگ و ثبت تلاش‌های آنان برای تداوم تولید ساخته شده است؛ مجموعه‌ای که درصدد است با روایت تجربه کارکنان و فعالان واحدهای صنعتی، تصویری از ایستادگی نیروی کار و اهمیت تولید داخلی در شرایط بحرانی ارائه دهد.
